انواع شرکت های دانش بنیان

به طور کلی، شرکت‌های دانش بنیان به سه دسته اصلی (نوپا، نوآور، فناور) تقسیم می‌شوند. در ادامه این تقسیم بندی، هر یکی از این گروه‌های اصلی نیز به دو زیر مجموعه تقسیم می‌شوند. در ادامه این مطلب، دسته بندی‌ها و نوع تقسیم بندی شرکت‌های دانش بنیان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

از دسته‌بندی قدیم تا نظام جدید ارزیابی

تا پیش از اردیبهشت ۱۴۰۲، شرکت‌های دانش بنیان بر اساس مدلی متفاوت طبقه‌بندی می‌شدند که محور اصلی آن، نوع فعالیت (نوپا، تولیدی، صنعتی) و زیرشاخه‌های «نوع یک» و «نوع دو» هر کدام بود. این مدل قدیمی، تفاوت واقعی در مسیر رشد شرکت‌ها را کمتر در نظر می‌گرفت و ارزیابی‌ها بیشتر لحظه‌ای و مقطعی بود. با مصوبه‌ی جدید معاونت علمی، این نظام کنار گذاشته شد و مدل تازه‌ای جای آن نشست که در ادامه به‌طور کامل توضیح می‌دهیم.

اگر امروز به دنبال ثبت یا شناسایی نوع شرکت دانش‌بنیان خودتان هستید، مدلی که باید بر اساس آن حرکت کنید همین مدل جدید سه‌گانه است؛ مدل قدیمی صرفاً برای شناخت تاریخچه و درک تفاوت مفید است.

آیین نامه جدید دانش بنیان

آیین نامه جدید احراز صلاحیت و دسته بندی شرکت های دانش بنیان در تیرماه امسال ابلاغ شد، هرچند پیش‌تر در اردیبهشت ماه نیز در این مورد صداهایی به گوش می‌رسید.
معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به منظور بهبود شرایط ارزیابی شرکت‌هایی که قصد دریافت گواهی دانش‌بنیانی را دارند تغییراتی در شروط پذیرش و دسته‌بندی شرکت‌های دانش بنیان اعمال کرده است. در روش گذشته صرفا با تایید سطح فناوری، وجود تحقیق و توسعه و داشتن حداقل نمونه آزمایشگاهی از محصول، شرکت به عنوان دانش بنیان شناخته می‌شد. ولی در روش جدید شرکت‌ها به سه دسته نوپا، نوآور و فن آور تقسیم می‌شوند:

دانش بنیان نوپا
دانش بنیان نوآور
دانش بنیان فن آور

پیشنهاد مقاله: تفاوت‌های شرکت‌های دانش‌بنیان فن‌آور و نوآور

شرکت دانش بنیان نوپا

نوپا به شرکت‌هایی گفته می‌شود که هنوز در ابتدای مسیر تجاری‌سازی محصول یا خدمت خود قرار دارند. این شرکت‌ها معمولاً درآمد عملیاتی محدودی دارند و محصولشان دست‌کم در حد نمونه‌ی آزمایشگاهی، معیارهای دانش‌بنیانی را دارا است. همچنین، شرکت هایی با فروش اظهارنامه ای کمتر از ۵ میلیارد تومان در اظهارنامه سال مالی گذشته می‌باشند که کالا یا خدمتی دارند که از لحاظ تکنولوژی در سطح بالا قرار می‌گیرند.

• درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه‌ی مالیاتی، زیر سقف تعیین‌شده‌ی سالانه (که هر سال توسط دبیرخانه به‌روزرسانی می‌شود)
• داشتن حداقل یک محصول یا خدمت که ویژگی‌های دانش‌بنیانی را احراز کرده باشد
• ارائه‌ی گزارش سالانه از پیشرفت برنامه‌ی رشد به دبیرخانه‌ی ارزیابی
• فرصت حداکثر پنج ساله برای ارتقا به دسته‌ی نوآور یا فناور؛ در غیر این صورت، امکان خروج از فهرست دانش‌بنیان‌ها وجود دارد

شرکت دانش بنیان نوآور

نوآور، گامی جلوتر از نوپا محسوب می‌شود. این شرکت‌ها به بلوغ کسب‌وکاری رسیده‌اند اما هنوز محصول دانش‌بنیانشان بخش غالب فروش‌شان را تشکیل نمی‌دهد. شرکت‌هایی با فروش اظهارنامه‌ای بیش‌تر از ۵ میلیارد تومان در اظهارنامه سال مالی گذشته می‌باشند و این رقم هر سال به روز می‌شود.

• درآمد عملیاتی بالاتر از سقف تعیین‌شده برای دسته‌ی نوپا
• داشتن حداقل یک کالا یا خدمت دانش‌بنیانی که به مرحله‌ی تجاری‌سازی رسیده باشد
• سهم فروش محصولات دانش‌بنیانی از کل فروش شرکت، کمتر از ۵۰ درصد
• ارزیابی مجدد هر سه سال یک‌بار برای تمدید تأییدیه

شرکت دانش بنیان فناور

فناور، بالاترین سطح از این دسته‌بندی است و معمولاً به شرکت‌هایی تعلق دارد که فعالیت دانش‌بنیانی، ستون اصلی کسب‌وکارشان محسوب می‌شود.

• درآمد عملیاتی بالاتر از سقف تعیین‌شده برای دسته‌ی نوپا (مشابه شرط نوآور)
• سهم فروش محصولات دانش‌بنیانی از کل فروش، حداقل ۵۰ درصد یا بیشتر
• حداقل ۱۰ نفر نیروی انسانی بیمه‌شده‌ی تمام‌وقت
• ارزیابی دوره‌ای هر سه سال، با امکان یک سال فرصت اضافه در صورت از دست دادن موقت شرایط

دسته‌بندی شرکت‌های دانش بنیان بر اساس حوزه‌ی فعالیت

جدا از دسته‌بندی رسمی بر اساس بلوغ کسب‌وکاری، شرکت‌های دانش‌بنیان را می‌توان بر اساس زمینه‌ی تخصصی‌شان هم گروه‌بندی کرد. این تقسیم‌بندی برای کسانی که به دنبال همکاری، سرمایه‌گذاری یا الگوبرداری در یک حوزه‌ی خاص هستند کاربردی‌تر است:

• حوزه نرم‌افزار و هوش مصنوعی: از تولید نرم‌افزارهای سازمانی تا راهکارهای مبتنی بر یادگیری ماشین
• حوزه تجهیزات پزشکی و داروسازی: تولید قطعات و دستگاه‌های تشخیصی یا فرمولاسیون داروهای نوین
• حوزه نانو و مواد پیشرفته: ساخت مواد با کاربرد صنعتی و پزشکی در مقیاس نانو
• حوزه برق و الکترونیک: طراحی و تولید تجهیزات هوشمند و مدارهای پیشرفته
• حوزه انرژی، نفت و گاز: فناوری‌های بهینه‌سازی مصرف و اکتشاف
• حوزه کشاورزی و دامپروری: فناوری‌های افزایش بازده تولید و کیفیت محصول
• حوزه بازی‌های رایانه‌ای و صنایع خلاق: تولید محتوای دیجیتال مبتنی بر فناوری بومی

هر یک از این حوزه‌ها، معیارهای اختصاصی خودشان را هم دارند که جدا از شاخص‌های عمومی دانش‌بنیانی، باید احراز شوند.

شرایط عمومی لازم برای ثبت هر شرکت دانش بنیان

فارغ از اینکه یک شرکت در نهایت در کدام دسته قرار می‌گیرد، چند شرط پایه برای همه‌ی متقاضیان یکسان است:

• حداقل دو سوم اعضای هیئت‌مدیره باید مدرک کارشناسی یا سابقه‌ی علمی/شغلی مرتبط با حوزه‌ی فعالیت شرکت داشته باشند
• سابقه‌ی بیمه‌ی حداقل سه نفر از نیروهای شرکت طی شش ماه اخیر الزامی است
• محصول یا خدمت شرکت باید مبتنی بر بومی‌سازی دانش فنی و در حال حاضر یا حداکثر تا دو سال گذشته، وارد بازار شده باشد
• سهم نیروی انسانی با تحصیلات کارشناسی یا بالاتر، باید حداقل سی درصد از کل نیروهای تمام‌وقت شرکت باشد

رعایت هم‌زمان این شرایط عمومی، پیش‌نیاز ورود به فرآیند ارزیابی تخصصی و در نهایت دریافت گواهی دانش‌بنیانی است. این موارد تنها بخشی از تصویر کلی‌اند؛ رعایت هم‌زمان این شرایط پایه در کنار سایر شاخص‌های شرکت دانش بنیان، پیش‌نیاز ورود به فرآیند ارزیابی تخصصی و در نهایت دریافت گواهی دانش‌بنیانی است.

آیین‌نامه قدیمی دانش بنیان

پیش از اصلاحیه‌ی اردیبهشت ۱۴۰۲، شرکت‌های دانش بنیان بر اساس ساختاری دوگانه دسته‌بندی می‌شدند: نوپا و تولیدی؛ هر کدام هم به دو زیرشاخه‌ی «نوع یک» و «نوع دو» تقسیم می‌شدند. شناخت این مدل هنوز هم مفید است، چون بخشی از منابع و حتی برخی مجوزهای صادرشده در گذشته، همچنان بر همین اساس ثبت شده‌اند.

شرکت دانش بنیان نوپا (نوع یک و نوع دو)

هر دو زیرشاخه‌ی نوپا، یک تعریف پایه‌ی مشترک داشتند: شرکتی بدون اظهارنامه‌ی مالیاتی سال گذشته یا بدون درآمد در آن سال، که محصولش دست‌کم در حد نمونه‌ی آزمایشگاهی به مرحله‌ای رسیده که ویژگی‌های دانش‌بنیانی را نشان می‌دهد. تفاوت این دو زیرشاخه صرفاً در دو مورد بود:

شرکت دانش بنیان تولیدی (نوع یک و نوع دو/صنعتی)

شرکت‌های تولیدی برخلاف نوپا، به شرکت‌هایی با عمر فعالیت بیش از سه سال گفته می‌شد که هم از نظر فنی و هم از نظر مالی ارزیابی می‌شدند.

تولیدی نوع یک: شرکتی که حداقل ۲۵ درصد از درآمد آخرین اظهارنامه‌ی مالیاتی‌اش، حاصل از فروش محصولات دانش‌بنیانی خودش بود. محصول باید مبتنی بر تحقیق و توسعه، به مرحله‌ی تولید رسیده و مشمول فهرست کالا و خدمات دانش‌بنیان سطح یک می‌شد.

تولیدی نوع دو (صنعتی): این دسته با احراز یکی از سه حالت زیر تأیید می‌شد:

• محصول به مرحله‌ی تولید رسیده و مشمول فهرست کالا و خدمات دانش‌بنیان سطح دو
• فعالیت در پروژه‌های مهندسی، پیمانکاری و ساخت (EPC) با سهم حداقل ۱۰ درصدی معیارهای دانش‌بنیانی از کل پروژه
• محصول در حد نمونه‌ی آزمایشگاهی با سطح فناوری بالا، مشمول فهرست سطح یک

تنها تفاوت میان تولیدی نوع یک و نوع دو، در برخورداری از معافیت مالیاتی بود؛ نوع یک از این معافیت بهره می‌برد و نوع دو خیر. زمان بهره‌مندی از مزایا و تسهیلات قانونی نیز برای نوع یک (تولیدی و نوپا) دو سال، و برای نوع دو سه سال در نظر گرفته شده بود که با ارزیابی مجدد، قابل تمدید خواهد بود.

شرایط اختصاصی (تخصصی) ثبت در آیین‌نامه قدیمی

جدا از شرایط عمومی ثبت، چند قانون اختصاصی هم بر اساس حوزه‌ی فعالیت شرکت اعمال می‌شد:

• محصول یا خدمت باید مبتنی بر بومی‌سازی دانش فنی بوده و طی دو سال اخیر، تولید و روانه‌ی بازار شده باشد
• کالا یا خدمت باید کاملاً جدید بوده یا نسخه‌ی ارتقایافته‌ای از یک محصول قبلی باشد
• حداقل سی درصد از نیروی تمام‌وقت شرکت باید تحصیلات کارشناسی یا بالاتر داشته باشند
• عملکرد تحقیقاتی شرکت باید حداقل هفت درصد از فروش سالانه را به خود اختصاص داده باشد

عدم رعایت هرکدام از این شرایط اختصاصی، معمولاً به معنای رد درخواست ثبت بود، حتی اگر شرایط عمومی به‌طور کامل احراز شده باشد.

جمع‌بندی

دسته‌بندی شرکت‌های دانش بنیان دیگر آن مدل ساده‌ی «نوپا و تولیدی» سابق نیست؛ امروز با نظامی دقیق‌تر روبه‌رو هستیم که مسیر رشد واقعی هر شرکت را از ابتدا تا بلوغ کامل دنبال می‌کند. نوپا، نوآور و فناور، سه ایستگاه این مسیرند و شناخت دقیق جایگاه شرکت خودتان در این مسیر، اولین قدم برای بهره‌مندی درست از معافیت‌ها، تسهیلات و حمایت‌های قانونی است. اگر هنوز مطمئن نیستید محصول یا خدمت شما در کدام دسته جای می‌گیرد، بهترین راه، مشاوره با کارشناسانی است که مستقیم با آیین‌نامه‌های ارزیابی سروکار دارند.

سؤالات متداول

۱. آیا شرکت دانش بنیان نوع سه وجود دارد؟ نه به‌عنوان یک دسته‌ی مستقل در نظام فعلی. آنچه گاهی «نوع سه» خوانده می‌شود، معمولاً به سطح‌بندی فناوری محصول یا مدل‌های قدیمی‌تر بازمی‌گردد، نه دسته‌بندی رسمی امروز شرکت‌ها.

۲. آیا شرکتی می‌تواند از یک دسته به دسته‌ی دیگر منتقل شود؟ بله. یک شرکت نوپا می‌تواند پس از احراز شرایط، به نوآور یا فناور ارتقا یابد؛ و برعکس، اگر شرایط دسته‌ی بالاتر را از دست بدهد، به دسته‌ی پایین‌تر منتقل می‌شود.

۳. آیا شرکت‌های دانش‌بنیان در شهرستان‌های کوچک هم می‌توانند ثبت شوند؟ بله، شرایط و معیارهای دانش‌بنیانی برای همه‌ی شهرها و شهرستان‌ها یکسان است. مهم، سطح فناوری محصول و احراز معیارهای دانش‌بنیانی است، نه محل جغرافیایی شرکت.

۴. کدام دسته بیشترین معافیت مالیاتی را دارد؟ شرکت‌های نوپا معمولاً معافیت گسترده‌تری تا سقف درآمد عملیاتی مجاز دریافت می‌کنند؛ در حالی که برای شرکت‌های نوآور و فناور، معافیت معمولاً محدود به بخش درآمد حاصل از محصولات فناوری بالا است.

۵. آیا شرکت‌های خصولتی هم می‌توانند دانش‌بنیان شوند؟ معیار اصلی ارزیابی، نوع مالکیت شرکت نیست؛ بلکه سطح فناوری محصول، سهم فروش دانش‌بنیانی و رعایت شاخص‌های عمومی و اختصاصی آیین‌نامه است. در صورت احراز این شرایط، نوع مالکیت مانع دریافت گواهی نخواهد بود.

درخواست مشاوره رایگان

( جهت دریافت مشاوره رایگان از گروه دانش بنیان کلیک کنید. )

درخواست مشاوره رایگان

پکیج های مشاوره شبکه دانش بنیان ایران

مشاوره ساعتی

مشاوره ثبت نام و سیاست گذاری

مشاوره دریافت گواهی دانش بنیان

مشاوره ساعتی

مشاوره ثبت نام و سیاست گذاری

مشاوره دریافت گواهی دانش بنیان

فرم درخواست مشاوره

جهت هماهنگی برای جلسه مشاوره آنلاین یا حضوری لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید و یا با شماره درج شده تماس بگیرید.

021-26714473

021-26714517

مشاوره ساعتی مشاوره ثبت نام و سیاست گذاری مشاوره دریافت گواهی دانش بنیان

ارسال