آشنایی با گواهینامه‌ ها و استانداردهای بین المللی

• اخبار
• مهر ۴, ۱۳۹۵

سازمان بین‌المللی استاندارد ISO با نام ISA) International standard association) در سال ۱۹۲۶ با شرکت ۲۰ کشور دنیا تأسیس شد و بعدها درسال ۱۹۴۲ تعطیل شد. سازمان بین‌المللی استاندارد ISO که مقر آن در ژنو می‌باشد در ۲۴ فوریه ۱۹۴۷ به منظور یکپارچه کردن تدوین استاندارد در سراسر جهان ایجاد تسهیلات در تجارت بین‌المللی حمایت از تولیدکننده و مصرف‌کننده و توسعه همکاریهای علمی تکنولوژیکی اقتصادی، با عضویت ۲۵ کشور به فعالیت خود ادامه داد. به دنبال پیوستن تدریجی سایر کشورهای جهان این سازمان در حال حاضر دارای ۱۳۲ عضو شامل ۹۰ عضو اصلی ۳۴ عضو مکاتبه‌ای و ۸ عضو مشترک می‌باشد که موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران از جمله اعضای اصلی آن بوده و با فعالیت در کمیته‌های فنی ایزو در تدوین استانداردهای بین‌المللی مشارکت داشته و دارد.

این استاندرادها که تعداد آنها در حال حاضر ۱۱۹۵۰ مورد می‌باشد توسط ۲۸۵۶ کمیته و زیرکمیته و بیش از سی‌هزار کارشناس تدوین گردیده‌اند.

کمیته‌های فنی که متشکل از اعضای فعال (P-MEMBER) و اعضای ناظر (O-MEMBER) می‌باشند وظیفه دارند موضوعاتی را که تدوین استاندارد آنها ضروری به نظر می‌رسد بررسی و مطرح نمایند. پس از موافقت اعضا با موضوع پیشنهادی مدارک علمی و فنی مربوط (COMMITTEE DRAFT) تهیه و بین اعضاء (از جمله ایران) توزیع می‌گردند که پس از انجام اصلاحات لازم به صورت پیش‌نویس استاندارد بین‌المللی (DRAFT INTERNATIONAL STANDARD) در می‌آیند. پیش‌نویس‌های مذکور مجدداً برای اعضاء فرستاده می‌شوند تا پس از انجام آخرین اصلاحات به عمل آمده و تصویب نهایی به صورت استانداردهای بین‌المللی مورد عمل قرار گیرند. درمراحل مختلف تدوین اجلاسیه‌هایی برای بحث و تبادل نظر حضوری اعضا نسبت به پیش‌نویس مورد نظر در کشورهای عضو ایزو تشکیل می‌گردد و اعضای فعال (P-MEMBER) نماینده یا نمایندگانی به این جلسات اعزام می‌دارند.

استانداردهای ایزو و کیفیت چیست؟

چگونه و با استفاده از چه ابزاری می‌توانیم کیفیت محصولات و خدمات خود را تضمین کنیم و آیا نظام و قاعده‌ای برای این کار وجود دارد؟ احتمالاً همگی می دانیم که پاسخ این سؤال دراستانداردهای تضمین کیفیت نهفته است. سازمان بین المللی استاندارد برای پاسخ به این نیاز شرکتها، استانداردهای مختلفی را تعریف کرده است. معروف‌ترین این استانداردها ISO 9000 می‌باشد که موج آن بسیاری از سازمان‌ها و شرکتها ایرانی را فرا گرفته است. مشخصاً استانداردهای ایزو با استانداردهای تضمین کیفیت تفاوت دارد.

متاسفانه هنوز بسیاری از مردم و حتی مدیران شرکتهای ما این دو استاندارد را با هم اشتباه می‌گیرند و مثلاً گواهی نامه ایزو ۹۰۰۰ را نشان از کیفیت محصول می‌دانند.

تفاوت این استانداردهای «تضمین کیفیت» با استانداردهای «کیفیت محصول» به نوع نگاه ما به کیفیت از دیدگاه کل شرکت و محصول مربوط می‌شود.استانداردهای محصول معمولاً حداقل مشخصه‌های فنی لازم برای کیفیت محصول را بیان می‌کنند. اما استانداردهای تضمین کیفیت حداقل الزامات کیفی لازم در همه ابعاد شرکت و فرایندهای آن را نشان می‌دهند. برای مثال استاندارد محصول مشخص می‌کند که محصول ما از نظر استحکام، دوام، ابعاد، اندازه و غیره باید چه مشخصاتی را داشته باشد تا حداقل کیفیت قابل قبول را داشته باشد. اما استاندارد تضمین کیفیت هیچ گونه مشخصات خاصی را برای محصول بیان نمی‌کند، بلکه فقط تاکید می‌کند که عوامل تاثیرگذار بر کیفیت باید از طریق فرآیندهای مختلف مثل تولید ، طراحی و خرید کنترل شوند. به جز استاندارد ایزو ۹۰۰۰ استانداردهای مفید و مشهور دیگری توسط سازمان جهانی استاندارد تدوین شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• استاندارد ایزو ۱۴۰۰۰: استاندارد کیفیت محیط زیست
• استاندارد ایزو ۱۶۹۴۹: استاندارد تضمین کیفیت صنایع خودرو سازی
• استاندارد ایزو ۱۷۷۹۹: استاندارد مدیریت امنیت اطلاعات
• استاندارد OHSAS 18000: استاندارد مدیریت ایمنی و بهداشت کار

فهرست استاندارد های بین المللی رایج در دنیا 

• IMS سیستم مدیریت یکپارچه
• OHSAS 1001: 2007 استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی
• ISO 9001: 2008 استاندارد سیستم مدیریت کیفیت
• ISO14001:2004  استاندارد سیستم مدیریت محیط زیست
• ISO 10002: 2004  استاندارد سیستم رضایت مندی مشتریان
• ISO 22000: 2005  استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت مواد غذایی
• ISO 13485:2003  استاندارد سیستم مدیریت تجهیزات پزشکی
• ISO/ TS 16949:2009  استاندارد سیستم مدیریت صنایع خودرو سازی
• ISO 17025:2005 استاندارد سیستم مدیریت آزمایشگاه
• ISO / TS 29001:2010  استاندارد سیستم مدیریت صنایع نفت, گاز و پتروشیمی
• ISO 27001:2005  استاندارد سیستم مدیریت امنیت اطلاعات
• ISO 10006: 2003  استاندارد مدیریت کیفیت در پروژه‌ها
• ISO 17020:1998  استاندارد سیستم مدیریت صلاحیت سازمانهای بازرسی
• ISO 50001:2011  استاندارد سیستم مدیریت انرژی
• ISO 10015:1999  استاندارد سیستم مدیریت کیفیت آموزش
• ISO 15189: 2007  استاندارد خدمات آزمایشگاه تشخیص طبی
• ISO 1765: 1986  استاندارد فرش ماشینی
• ISO 12944-5: 2007 استاندارد رنگ و روغن جلا
• ISO 12647: 2004  استاندارد صنعت چاپ
• ISO 3632:2011  استاندارد زعفران و ادویه
• ISO 16050:2003  استاندارد آجیل و خشکبار
• ISO 6820:1985  استاندارد نان
• ISO 9202:1991  استاندارد جواهرات, طلا و نقره
• ISO8561 – IEC 60335-1  استاندارد تولید انواع یخچال و فریزر خانگی
• HACCP  استاندارد آمریکایی سلامت غذا
• Halal  تطابق مواد غذایی با الزامات قوانین اسلامی
• CE  استاندارد محصول در اروپا, تطابق محصول با الزامات اتحادیه اروپا
• EFOM  گواهینامه تعالی سازمانی
• E-Mark  استاندارد وسایل نقلیه در اروپا
• HSE-MS  سیستم مدیریت ایمنی – بهداشت – محیط زیست
• QS 9000  استانداردسیستم مدیریت کیفیت در صنایع خودروسازی
• GMP  عملکرد خوب در تولید
• GDP  عملکرد خوب در توزیع و پخش
• GLP  عملکرد خوب آزمایشگاهی
• Global GAP  استاندارد محصولات باغی و کشاورزی
• SA 8000  مدیریت حفظ حقوق کارکنان و تولید کالاطبق مسائل اجتماعی و اخلاقی
• DIN EN 676:2008  استاندارد مشعل‌های گازسوز
• EN 9100  استانداردمدیریت هوا فضا
• ۵S  استاندارد آراستگی سازمان
• ۶ Sigma  استاندارد سیستم توسعه و گسترش متدهای مدیریتی و تحول سازمانی
• COC – Certificate of Conformity  گواهینامه انطباق با استانداردهای بین المللی

بیشتر بدانید :

ثبت شرکت دانش بنیان 

آشنایی با انواع شرکت های دانش بنیان 

تفاوت گواهینامه HSE-MS و گواهینامه IMS چیست؟

گواهینامه IMS ماهیتاٌ وجود خارجی ندارد و منظور از گواهینامه IMS همان سه گواهینامه ISO9001  و گواهینامه ISO14001 و گواهینامه  OHSAS18001می باشد. هر مجموعه ای که سه استاندارد ISO9001 , ISO14001 , OHSAS18001  را بطور همزمان طراحی و پیاده سازی نماید اصطلاحاً مجوعه دارای سیستم مدیریت یکپارچه است. IMS مخفف همین عبارت سیستم مدیریت یکپارچه میباشد. اماگواهینامه HSE-MS فقط یک مدل ترکیبی از دو گواهینامه ISO14001 و گواهینامه OHSAS18001 است.

به عبارت دیگر میتوان گفت HSE  ( گواهینامه HSE ) قسمتی از IMS است. نکته مهم اینجاست متقاضیان گواهینامه IMS یا  گواهینامه HSE یاهر نوع ایزو بهتراست از مراجع ثبت و صدور گواهینامه مورد تاًیید صلاحیت شده و تحت اعتبار موسسه استاندارد گواهینامه HSE یا IMS را اخذ نمایند.

چرا نیاز به گواهینامه ایزو دارید؟

1. به این دلیل که مشتریان شما به داشتن گواهینامه ایزو اهمیت می دهند
2. به دلیل اینکه شما نیاز به حفظ بازار رقابتی دارید و بیشتر رقبای شما دارای این نوع گواهینامه می باشند.
3. اخذ ایزو برای ایجاد کسب و کار جدید، بدست آوردن مشتریان جدید و حفظ مشتریان فعلی بسیار مفید می باشد.
4. برای همکاری و عقد قرارداد با بسیاری از شرکت ها، بوئینگ ها و ارگان های دولتی داشتن ایزو بسیار کمک خواهد کرد.
5. برای داشتن و تولید محصولات به صورت کاملا اصولی و مستند سازی فرآیندهای خود نیاز به کسب ایزو هستید.
6. بررسی همه جانبه تولیدات و محصولات خود بر اساس اهداف و برنامه های مشخص و سیستماتیک
7. تعهد در کاهش هزینه های تولید
8. جلوگیری از دوباره کاری به دلیل داشتن فرآیندهای تعریف شده و راه های مشخص تعریف شده

فواید صدور گواهینامه ایزو برای شما و سازمان شما چیست؟

تمامی شرکت ها با دریافت این گواهینامه، زمان، پول، دانش فنی و منابع داخلی خود را حفظ کرده و در صدد ارتقای آنها بر می آیند. شرکت هایی که بدون تخصص و دریافت گواهینامه بین المللی فعالیت می کنند معمولا هزینه های بسیار بیشتری را صرف کرده و در نتیجه وقت بیشتری اتلاف می گردد. همچنین بدون دریافت گواهینامه ایزو کارکنان داخلی شرکت ها و سازمان ها ساعت های زیادی را صرف پردازش کارهای غیر ضروری کرده و به نتیجه اصلی هم نمی رسند. این را بدانید که بدون تجربه رسیدن به جزئی ترین برنامه ها با مشکل همراه است و به دشواری بدست می آیند.

فرآیند اخذ گواهینامه ایزو: مراحل و نکات ضروری

دریافت گواهینامه ایزو (ISO) یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای ارتقاء کیفیت و استانداردهای عملیاتی یک سازمان است. این فرآیند معمولاً به مراحل مشخص و معینی تقسیم می‌شود که در این بخش به توضیح هر کدام از این مراحل پرداخته می‌شود. پیاده‌سازی و اخذ گواهینامه ایزو نیازمند دقت و رعایت مراحل قانونی است، بنابراین آگاهی از این مراحل برای شرکت‌ها و سازمان‌ها ضروری است.

۱. آماده‌سازی و ارزیابی اولیه

اولین گام در فرآیند اخذ گواهینامه ایزو، ارزیابی وضعیت کنونی سازمان است. در این مرحله باید وضعیت فرآیندهای داخلی و رعایت استانداردهای مورد نظر بررسی شود. این ارزیابی به سازمان کمک می‌کند تا از وضعیت موجود مطلع شود و نقص‌ها و نقاط ضعف را شناسایی کند.

• اقدامات لازم:
  • بررسی و تحلیل نیازهای کسب‌وکار
  • تحلیل شکاف‌های موجود بین فرآیندهای فعلی و الزامات ایزو
  • شناسایی منابع و تخصیص مسئولیت‌ها برای پیاده‌سازی استانداردها

۲. آموزش و آگاهی‌بخشی

قبل از آغاز فرآیند پیاده‌سازی، کارکنان سازمان باید با مفاهیم ایزو و الزامات آن آشنا شوند. این آموزش‌ها به سازمان‌ها کمک می‌کند تا فرآیندهایشان را بر اساس استاندارد ایزو تنظیم کنند و بهبود‌های لازم را اعمال نمایند.

• اقدامات لازم:
  • برگزاری دوره‌های آموزشی برای مدیران و کارکنان
  • استفاده از مشاوران و متخصصان برای راهنمایی در فرآیند پیاده‌سازی
  • ارتقاء آگاهی عمومی در خصوص اهمیت استانداردهای ایزو

۳. پیاده‌سازی سیستم‌های مدیریتی

پس از آموزش و آماده‌سازی، سازمان باید استانداردهای ایزو را در فرآیندهای خود پیاده‌سازی کند. این مرحله شامل تنظیم و مستندسازی فرایندها و روش‌های کاری بر اساس الزامات ایزو است.

• اقدامات لازم:
  • طراحی و مستندسازی فرآیندهای جدید یا اصلاح شده
  • شناسایی و تعریف مسئولیت‌ها و اختیارات هر واحد سازمانی
  • بهبود مستمر فرآیندها و ارزیابی آن‌ها

۴. بازرسی داخلی و خودارزیابی

پس از پیاده‌سازی سیستم‌های مدیریتی، سازمان باید یک ارزیابی داخلی انجام دهد تا اطمینان حاصل کند که فرآیندها و سیستم‌ها به درستی پیاده‌سازی شده‌اند و به الزامات ایزو پایبند هستند. این مرحله می‌تواند شامل ممیزی داخلی باشد که توسط تیم‌های داخلی یا مشاوران خارجی انجام می‌شود.

• اقدامات لازم:
  • انجام ممیزی داخلی توسط واحدهای مستقل از بخش‌های اجرایی
  • شناسایی نقاط ضعف و اصلاح آن‌ها
  • تنظیم گزارش‌های خودارزیابی و نتایج آن

۵. انتخاب نهاد صادرکننده گواهینامه (مؤسسه صدور گواهینامه ایزو)

انتخاب یک نهاد معتبر و معتبر برای صدور گواهینامه ایزو بسیار مهم است. این نهادها باید توسط سازمان‌هایی مانند اکردیتاسیون ملی تأسیس شده باشند تا از اعتبار گواهینامه‌های صادرشده اطمینان حاصل شود.

• اقدامات لازم:
  • تحقیق و بررسی در مورد نهادهای معتبر صادرکننده گواهینامه ایزو
  • انتخاب نهاد صدور گواهینامه با توجه به نوع استاندارد ایزو و نوع صنعت

۶. ممیزی خارجی توسط نهاد صدور گواهینامه

پس از اتمام مراحل پیشین، نهاد صادرکننده گواهینامه از سوی سازمانی که درخواست ایزو داده است، یک ممیزی خارجی انجام می‌دهد. این ممیزی شامل بررسی‌های دقیق و جامع از فرآیندها و مستندات است تا اطمینان حاصل شود که سازمان به تمامی الزامات ایزو پایبند است.

• اقدامات لازم:
  • نهاد صدور گواهینامه ممیزی خارجی را انجام می‌دهد.
  • ممیزان از تمامی بخش‌های سازمان بازدید کرده و فرآیندها را ارزیابی می‌کنند.
  • گزارش ممیزی برای بررسی نهایی به سازمان ارسال می‌شود.

۷. اصلاحات و اقدامات اصلاحی

در صورتی که در ممیزی نهاد صادرکننده، مواردی شناسایی شود که نیاز به اصلاح دارند، سازمان باید اصلاحات لازم را انجام دهد. این مرحله ممکن است شامل بهبود فرآیندها یا مستندات باشد.

• اقدامات لازم:
  • بررسی نقاط ضعف شناسایی‌شده و ارائه برنامه‌های اصلاحی
  • اعمال تغییرات و بهبودها در فرآیندهای شناسایی‌شده
  • انجام بازرسی‌های مجدد برای اطمینان از رفع مشکلات

۸. صدور گواهینامه ایزو

پس از انجام ممیزی و اصلاحات لازم، اگر سازمان موفق به برآورده کردن تمامی الزامات ایزو شود، نهاد صادرکننده گواهینامه، گواهینامه ایزو را به سازمان اعطا خواهد کرد. این گواهینامه نشان‌دهنده تعهد سازمان به رعایت استانداردهای ایزو و ارتقای کیفیت فرآیندها و خدمات است.

• اقدامات لازم:
  • دریافت گواهینامه ایزو از نهاد صادرکننده
  • اعلام رسمی اخذ گواهینامه به ذینفعان و مشتریان
  • استفاده از گواهینامه در بازاریابی و تبلیغات

۹. نگهداری و بهبود مستمر

دریافت گواهینامه ایزو به معنای پایان فرآیند نیست. سازمان‌ها باید به صورت مستمر فرآیندهای خود را ارزیابی و بهبود دهند تا گواهینامه خود را حفظ کنند و از انطباق با استانداردها اطمینان حاصل کنند.

• اقدامات لازم:
  • پیاده‌سازی فرایندهای بهبود مستمر
  • انجام ممیزی‌های داخلی دوره‌ای
  • نظارت مستمر بر رعایت الزامات ایزو

نکات مهم در فرآیند اخذ گواهینامه ایزو

• مدت زمان پیاده‌سازی: فرآیند اخذ گواهینامه ایزو بستگی به اندازه سازمان و پیچیدگی فرآیندها می‌تواند چند ماه طول بکشد. برای برخی از سازمان‌ها این مدت زمان ممکن است حتی بیشتر از یک سال باشد.
• هزینه‌ها: هزینه‌های مرتبط با دریافت گواهینامه ایزو شامل مشاوره، آموزش، ممیزی‌ها و هزینه‌های نهاد صدور گواهینامه است. این هزینه‌ها می‌تواند بسته به نوع استاندارد ایزو و نیازهای سازمان متغیر باشد.
• مشارکت کارکنان: مشارکت فعال کارکنان و ایجاد فرهنگ کیفیت در سازمان از عوامل موفقیت در دریافت گواهینامه ایزو است. این فرآیند نیاز به همکاری و تعهد تمامی اعضای سازمان دارد.

بیشتر بدانید :

اهمیت ثبت شرکت دانش بنیان 

چه شرکت هایی دانش بنیان محسوب می شوند؟