پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری
پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری (به انگلیسی: National Institute of Genetic Engineering and Biotechnology و به اختصار NIGEB) که در ابتدای فعالیت خود با نام «مرکز ملی تحقیقات مهندسی ژنتیک و تکنولوژی زیستی» شناخته میشد، معتبرترین و تنها پژوهشگاه ملی تخصصی در ساختار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران است که به صورت متمرکز در مرزهای دانش ژنتیک، بیوتکنولوژی پزشکی، کشاورزی، صنعتی و محیط زیست فعالیت میکند. این مجموعه علمی علاوه بر تربیت پژوهشگران در مقاطع تحصیلات تکمیلی، یکی از مهمترین کانونهای زایش و رشد شرکتهای دانش بنیان در حوزه زیستفناوری و داروسازی بیولوژیک کشور به شمار میرود.
تاریخچه و اهداف پژوهشگاه
توجه به علم و تکنولوژی برای دستیابی به پیشرفت و استقلال واقعی از عناصر اساسی فرهنگ جهان معاصر به شمار میآید. بیشک، شناخت درست علوم و فنون جدید و کاربرد آنها و همچنین انجام پژوهشهای متناسب با نیازهای جامعه، عامل اصلی رشد و توسعه فرهنگی، اجتماعی، صنعتی و اقتصادی است. بدیهی است که بدون توجه به این امر، تحقق اهداف آموزشی و پژوهشی به نحو مقتضی و مطلوب امکانپذیر نخواهد بود؛ بنابراین، بین پیشرفتهای علمی و فنی از یک سو و رشد و توسعه فراگیر و پویا از سوی دیگر رابطهای مستقیم و ناگسستنی برقرار است.
پژوهشهای مستمر علمی، در قلمروهای مختلف دانش بشری طبیعتاً تحولاتی را ایجاد میکند و افقهای جدید و روشنی را برای دسترسی به فرآوردههای بدیع و بیسابقه پیش روی بشر قرار میدهد. بر این اساس، تاریخ زیستشناسی در روند تحول خود، گهگاه به نقاط عطفی دست یافته است. پیشرفتهای چشمگیر حاصل در زیستشناسی مولکولی، به ویژه در پژوهشهای ژنتیکی و بیوشیمیایی، به کمک فنون و روشهای دستکاری ژنها و پیدایش مهندسی ژنتیک، در حقیقت انقلابی را در عرصه علوم تجربی به وجود آورده است. با اطمینان میتوان گفت که مهندسی ژنتیک شگفتانگیزترین رخداد علمی – تجربی است که بشر تاکنون به آن دست یافته است و بدیهی است که آگاهی جامع و ریشهای از چگونگی پیدایش، استقرار و کاربرد آن ضروری است.
مهندسی ژنتیک و زیست فناوری در زمینههای مختلف علمی – زیستی (مانند کشاورزی، علوم پزشکی و دارویی، صنعت و محیط زیست) دارای کاربردهای ارزشمندی است که آثار خود را به طور مستقیم یا غیرمستقیم در زندگی روزمره انسان و در عرصههای گوناگون علمی، پژوهشی، اقتصادی، صنعتی، اجتماعی و فرهنگی ظاهر ساخته است.
پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری به عنوان یک مؤسسه پژوهشی ملی و به منظور انجام تحقیقات علمی – صنعتی و بهویژه کاربردی، بر اساس مصوبه مورخ ۱۳۶۶/۳/۳۰ شورای گسترش آموزش عالی تأسیس گردید تا از یک سو در جهت نیل به اهدافی چون تحقیقات پیشرفته در زمینههای مختلف علوم زیستی، پزشکی، کشاورزی، دارویی و بیوتکنولوژی گام بردارد و از سوی دیگر، آموزش و تربیت متخصصان و محققان دانشگاههای کشور را به عهده گیرد. در حال حاضر، صدها نفر از اعضای هیئت علمی، محققان پسادکتری، کارشناسان آزمایشگاهی و پرسنل در بخشهای مختلف پژوهشی، فناوری، اداری و خدماتی این مرکز فعالیت میکنند. علاوه بر این، شمار زیادی از متخصصان و پژوهشگران سایر دانشگاهها و مراکز آموزشی و تحقیقاتی داخل و خارج از کشور، از طریق انجام طرحهای تحقیقاتی مشترک و برگزاری دورههای آموزشی تخصصی با پژوهشگاه همکاری مستمر دارند.
رسالت ما و سازمان ما چیست؟ (بیانیه مأموریت و ارزشهای بنیادین)
ما تولیدکننده علم و خالق فناوریهای زیستی هستیم.
ما برای رفع تنگناهای علمی و اجتماعی، ایجاد زمینههای رشد علمی و اقتصادی، تربیت محققان مجرب، دستیابی به دانش فنی لازم در جهت توسعه فناوریهای زیستی و کمک به خودکفایی کشور که حاصل آنها کسب اقتدار ملی و افتخار بینالمللی برای ملت و دولت ایران است به وجود آمدهایم. بقای ما در گرو رسیدن به اهداف فوق است، زیرا بدون کسب این اهداف وجود ما مفهومی ندارد.
ما در تماس دائم با مراکز علمی معتبر داخل و خارج کشور هستیم و این تماسها را توسعه خواهیم داد تا علم و دانش روز را کسب کرده، نیازهای اساسی و مشکلات اقتصادی، زیستمحیطی، سلامت و اجتماعی جامعه را بهتر تشخیص داده و با نوآوریهای موفق خود، در مقابله با آنها کنش مناسب نشان دهیم. فلسفه وجودی ما ایجاد محیطی سالم برای بقای هموطنان، کمک به سلامت و بهداشت آنان، تأمین امنیت غذایی و خدمت به جامعه بشری است.
ارزش بنیادی ما نه پول است و نه صرفاً ابزار، هر چند هر دو را برای ادامه کار لازم داریم؛ ارزش بنیادی ما نیروی انسانی متخصص و متعهد است (نیروهای فکری مسئول). ما عزم آن داریم تا با تلاش در جهت دستیابی به علم و فناوریهای زیستی نوین، سایر فناوریها را تحرک بخشیده و راهحلهایی برای مسائل کلان کشور پیدا کنیم و از این راه، به سمت اهداف عالیه خود برای تبدیل شدن به یک مرکز علمی پیشتاز در منطقه خاورمیانه و جهان حرکت نماییم. وجه تمایز ما با سایر مراکز علمی، نو بودن دانش ما و تمرکز بر تجاریسازی دستاوردهای زیستی است.
ریاست پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری
ریاست پژوهشگاه بالاترین مقام اجرایی و علمی مجموعه است که با حکم وزیر علوم، تحقیقات و فناوری منصوب میشود. در طول دهههای فعالیت این مرکز، دانشمندان برجستهای همچون دکتر فریدون مهبودی، دکتر مجید متولیباشی، دکتر نسرین معظمی، دکتر عباس صاحبقدم لطفی، دکتر محمدحسین صنعتی، دکتر محمدرضا زمانی، دکتر ابراهیم حاجیزاده و دکتر جواد محمدی (رئیس فعلی پژوهشگاه) مدیریت این نهاد ملی را بر عهده داشتهاند.
چشمانداز و پیام راهبردی ریاست پژوهشگاه
در دوره مدیریت دکتر جواد محمدی (و در امتداد برنامههای راهبردی ادوار پیشین از جمله دوره ریاست دکتر محمدرضا زمانی)، مأموریت محوری پژوهشگاه بر تبدیل تحقیقات آزمایشگاهی به محصولات تجاری و دانشبنیان متمرکز شده است. در بیان رویکرد کلان ریاست پژوهشگاه آمده است:
«زیست فناوری با تولید علم و ساماندهی دانش در حوزههای مختلف علوم زیستی منجر به تولید دانش فنی، محصولات، خدمات تخصصی دانشبنیان و خلق ثروت شده است. اهمیت و گستره زیست فناوری و ورود آن به عرصههای گوناگون زندگی و نیز توسعه این فناوری در سطح بینالمللی بسیار چشمگیر است. خوشبختانه اسناد ملی فرادستی کشور به زیست فناوری توجهی شایسته نموده است؛ سند ملی زیست فناوری مصوب هیئت وزیران، نقشه جامع علمی کشور و راهبردهای زیست فناوری مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی بر ارتقاء جایگاه زیست فناوری و سهم آن از تولید ناخالص داخلی (GDP) تأکید نموده است. در این راستا، این پژوهشگاه به عنوان تنها پژوهشگاه ملی مربوط به ژنتیک و زیست فناوری در ساختار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران رسالت مهم و نقش ویژهای را بر عهده دارد و تلاش میشود با استفاده بهینه از تمامی ظرفیتهای پژوهش و فناوری در مسیری بنا شده بر قانونگرایی، تعامل سازنده، مشارکت همگانی و اتکا به خرد جمعی و شایستهسالاری حرکت کند.
همچنین توسعه همکاریهای ملی با سایر نهادهای فعال در حوزه زیست فناوری، گسترش مناسبات علمی و تحقیقاتی با مؤسسات بینالمللی و تسهیل و تسریع جریان امور با تمرکززدایی و بهینهسازی فرآیندهای جاری در حوزههای پژوهش، فناوری و تشکیلاتی مطمح نظر است تا به برداشتن گامهای بلند و استوار در جهت خودکفایی کشور در تولید داروهای نوترکیب، واکسنها، کیتهای تشخیصی و بذرهای مقاوم و پیشگامی فناوری زیستی در سطح منطقه و بینالمللی منجر گردد.»
مدیریت طرح، برنامه و تحول اداری
دفتر طرح، برنامه و نظارت:
فعالیت این دفتر، برنامهریزی در جهت اصلاح اعتبارات، ساختار تشکیلات، هرم نیروی انسانی و افزایش بهرهوری پژوهشگاه و در نهایت هماهنگسازی سیاستهای پژوهشی و آموزشی در حوزههای مختلف پژوهشگاه است. بدین منظور در دفتر طرح، برنامه و نظارت بر حسب مورد برخی موضوعاتی که در سطح کلان و توسط مدیریت پژوهشگاه تعریف میشود و به مباحث عام پژوهشگاه مرتبط است، به این دفتر ارجاع میشود تا پس از بررسی کارشناسی و طراحی موضوع، مراتب جهت تصمیمگیری به هیئترئیسه پژوهشگاه پیشنهاد شود. در مجموع دفتر طرح و برنامه پژوهشگاه به دلیل آنکه کمتر درگیر امور روزمره اجرایی است، فرصت بیشتری برای مطالعه در زمینه مسائلی که به ارتقاء کیفی و ساختاری پژوهشگاه منجر میشود، دارد.
اهداف و وظایف در راستای برنامه و بودجه:
- نظارت بر حسن اجرای کلیه قوانین و مقررات مربوط به امور استخدامی، مالی و معاملاتی پژوهشگاه
- پیگیری و نظارت بر اجرای طرح جامع پژوهشگاه
- بررسی نیازهای مرتبط با برنامهها و فعالیتهای موجود پژوهشگاه و طبقهبندی نیازهای همگن
- جایگزینی نیازها در برنامهها و فعالیتهای مناسب برای دستگاه اجرایی
- تهیه و تنظیم جداول مقایسهای عملکرد اعتبارات در طول سالهای هر برنامه و مقایسه وضع موجود با دانشگاهها و پژوهشگاههای مشابه
- تنظیم موافقتنامههای عمرانی (تملک داراییهای سرمایهای) شامل فضاهای آموزشی، کمکآموزشی، فضاهای پژوهشی، تعمیر و تجهیز آزمایشگاهها و…
- تهیه و تنظیم بودجه تفصیلی و اصلاحیههای مربوطه
- جمعآوری عملکردها به منظور مقایسه با اعتبارات و رفع کمبودها
- مقایسه عملکرد با بودجههای تفصیلی مصوب و تکمیل فرمهای لازم به منظور دریافت تخصیصهای عمرانی و جاری
- مراجعه به مراجع ذیربط (سازمان برنامه و بودجه و وزارت علوم) و پیگیری به منظور دریافت تخصیصهای جاری (هزینهای) و عمرانی (تملک داراییهای سرمایهای)
- نگهداری حساب اعتبارات فصول مختلف بودجه و تهیه جداول مقایسهای بودجه سالهای قبل
- تهیه گزارشات لازم از امور مالی در بخش درآمدهای عمومی و اختصاصی به تفکیک برنامهها برای لحاظ مانده
- شرکت در جلسات دفاعیه بودجه در مراجع ذیربط و حضور در جلسات توجیهی جهت بررسی اعتبارات درخواستی
- توزیع ابلاغ اعتبار پژوهشکدهها و حوزههای ستادی
- تهیه و تنظیم لیست بازنشستگان جهت تنظیم و درج در بودجه تفصیلی و دریافت مطالبات پاداش پایان خدمت و اعلام به مؤسسات ذیصلاح
- پیشبینی درآمد اختصاصی سال آتی و ارسال به مراجع ذیربط جهت درج در قانون بودجه سنواتی کل کشور
- تهیه و تنظیم گزارش پیشرفت فیزیکی طرحهای تملک داراییهای سرمایهای و ارسال به مراجع ذیربط
- مکاتبات پایان سال جهت دریافت کسری پایان سال برای دستگاه و تأمین اعتبارات عمومی و عمرانی برای اعلام کمبود موارد نیاز
- اخذ ابلاغیههای مصوب هزینهای جاری و عمرانی از سازمان برنامه و بودجه و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- تهیه گزارش مربوط به قراردادهای منعقده توسط اداره تدارکات جهت درج در بودجه تفصیلی
- دریافت تفریغ بودجه و استفاده از آن در اصلاحیه بودجه و برآورد اعتبارات جاری و عمرانی دستگاه با توجه به لایحه بودجه برای پیشبینی سال آتی
اهداف و وظایف در راستای آموزش کارکنان:
- افزایش کارایی و اثربخشی در ارائه خدمات دولتی و پژوهشی و بهبود میزان پاسخگویی به مراجعان و پژوهشگران
- ارتقاء سطح کیفی سرمایه انسانی از طریق افزایش سطح دانش و مهارت کارکنان
- توسعه آگاهیهای عمومی و تخصصی کارکنان بهمنظور افزایش کیفیت ارائه خدمات آزمایشگاهی و اداری
- توانمندسازی مدیران در زمینههای بهبود وظایف مدیریتی و آمادهسازی کارکنان برای ارتقاء به ردههای شغلی بالاتر
- رشد فضائل اخلاقی، فرهنگ سازمانی و بهبود روابط انسانی کارکنان
- ایجاد ارتباط شفاف و مشخص بین نظام آموزش کارکنان با سایر نظامهای استخدامی
- نیازسنجی آموزشی برای کلیه کارکنان و مدیران و ارائه آن در هیئت اجرایی جهت تصویب
- برنامهریزی برای برگزاری دورههای مختلف آموزشی و اعلام آنها از طریق تقویم آموزشی
- هماهنگی با مدرسین دورههای مختلف آموزشی، مکاتبه با واحدها جهت ثبتنام و بررسی سابقه آموزشی افراد متقاضی شرکت در دورههای پیشبینیشده
اهداف و وظایف در راستای طبقهبندی مشاغل:
- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد تمام پیشنهادهای رسیده از واحدها در مورد اجرای طرحهای طبقهبندی مشاغل بر اساس مصوبات
- تخصیص پستها یا مشاغل سازمانی به طبقات رشتههای شغلی و تعیین گروه مستخدمان در چارچوب ضوابط و مقررات مربوطه
- بررسی و تأیید دورههای آموزشی و یا کارآموزی کارکنان قبل و بعد از استخدام
- بررسی محتوای دورهها از لحاظ انطباق با طرحهای طبقهبندی مشاغل و در صورت لزوم ارائه پیشنهاد و نتایج بررسیها به هیئت اجرایی
- نظارت بر تعیین مشاغل مستخدمان پیمانی از لحاظ شرایط تصدی و طبقات مربوط و یا تغییر عنوان
- نظارت و کنترل مجوزهای استخدامی و انطباق آن با شرایط و ضوابط مربوط
- نظارت بر انتصابها و ارتقاء و تنزل گروه، با توجه به قوانین و مقررات و ضوابط موجود
- بررسی و تأیید تمام پیشنهادهای ارتقاء گروه مستخدمان دستگاه متبوع بر اساس ضوابط ملاک عمل
- نظارت بر اجرای طرح ارزیابی مدیران، محققان و متخصصان و سایر طرحهای امتیازی بر حسب مقررات مندرج در طرحهای نامبرده
- نظارت بر صحت صدور تمام حکمهای استخدامی دستگاه متبوع و انجام تمام اموری که بر حسب قوانین به کمیته محول میشود
- بررسی سوابق خدمت کارکنان شاغل در مشاغل سخت و زیانآور آزمایشگاهی طبق دستورالعمل مربوط
- بررسی سوابق و سایر موارد مربوط به همترازی دارندگان فوقلیسانس و دکترا در مشاغل مطالعاتی و آموزشی
- اجرای مقررات مربوط به تبدیل وضع استخدامی از پیمانی به رسمی و تشخیص مشاغل تخصصی
- تجدیدنظر در وضع مستخدم از نظر امتیازهای طرحهای امتیازی و ارتقای گروه بر اساس نتایج به دست آمده از ارزشیابی موضوع ماده ۲ آییننامه اجرایی طرح طبقهبندی
- احتساب سوابق خدمت موقت کارکنانی که از وضعیت پیمانی به رسمی آزمایشی تطبیق وضع مییابند
- اعطای گروه تشویقی مدیران بعد از طرح در کمیته و پس از تأیید بالاترین مقام دستگاه و احتساب سابقه خدمت غیررسمی که میتواند به منظور افزایش سنواتی جزء سوابق رسمی به حساب آید
اهداف و وظایف در راستای تشکیلات و تحول اداری:
- طراحی و سازماندهی واحدها، تنظیم شرح وظایف، ایجاد و اداره نظام پستهای سازمانی با توجه به کل سیستم پژوهشگاه
- تجزیه و تحلیل سیستمهای سازمانی از طریق مطالعه در ارتباطات، فعالیتها و نحوه تقسیم کار واحدهای پژوهشگاه و تنظیم و پیشنهاد بهترین روشهای انجام کار
- بررسی نیازهای واحدهای مختلف پژوهشگاه در خصوص پستهای سازمانی
اهداف و وظایف در راستای وظایف آمار و فناوری اطلاعات آماری:
- ایجاد هماهنگی لازم در فعالیتهای آماری حوزههای مختلف پژوهشگاه و ایجاد تفکر ثبتی نمودن نظام آماری
- برنامهریزی و پیگیریهای لازم جهت ایجاد ارتباط الکترونیکی بین بانکهای اطلاعاتی سطح پژوهشگاه
- تهیه آمار اساتید حقالتدریس جهت استفاده در بودجه تفصیلی و موارد مورد نیاز
- تهیه دفترچه آمار دانشجویی، کادر آموزشی و کارکنان غیرآموزشی مربوط به مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی و تکمیل پرتال آمار دانشجویی
- تکمیل شاخصهای بهرهوری در سطح کلان پژوهشگاه و پردازش و تکمیل آمارهای جمعآوریشده با استفاده از نرمافزارهای مربوطه و انعکاس نتایج آن
- همکاری با واحدهای مختلف برای استخراج و تهیه جداول، نمودار و شاخصهای آماری بر اساس دادههای جمعآوریشده
- همکاری در تهیه گزارشات آماری برای مدیران ارشد پژوهشگاه بر حسب درخواست مدیریت مربوطه در تأمین نیازهای اطلاعات آماری و پاسخگویی به واحدهای مختلف
- همکاری در تأمین نیازهای آماری افراد، سازمانها و نهادها در چارچوب ضوابط و مقررات اداری و اولویتهای پژوهشی-آموزشی
- جمعآوری اطلاعات و آمار و عملکرد دورهای و مقطعی مراکز و واحدهای پژوهشگاه و بهنگام نگاه داشتن آخرین آمار
- تولید آمار بر اساس نیاز مدیریت پژوهشگاه، وزارت علوم و مرکز آمار کشور و طبقهبندی اطلاعات آماری
گروه همکاریهای علمی و بینالمللی
دفتر همکاریهای علمی و روابط بینالملل:
تسهیل ارتباطات و فعالیتهای علمی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری با مراکز علمی داخلی و بینالمللی و برقراری رابطه پژوهشی و آموزشی با مراکز علمی و دانشگاههای خارجی و داخلی هدف کلی این دفتر میباشد. نیل به این هدف از طریق دعوت از شخصیتهای علمی خارج از کشور، برگزاری گردهماییها و کارگاههای آموزشی بینالمللی و اطلاعرسانی فرصتها و تسهیلات بینالمللی در راستای گسترش ارتباطات علمی صورت میپذیرد. این دفتر زیر نظر ریاست پژوهشگاه فعالیت میکند و عمده مسئولیتهای آن به شرح زیر است:
- ایجاد ارتباط با مراکز علمی بینالمللی: انجام امور سازمانهای بینالمللی عضو به عنوان رابط اصلی (Focal Point) در داخل کشور، شامل:
- مرکز بینالمللی مهندسی ژنتیک و تکنولوژی زیستی (ICGEB)
- فرهنگستان علوم کشورهای در حال توسعه (TWAS)
- فدراسیون انجمنهای بیوتکنولوژی آسیا (FABA)
- هماهنگی و انجام امور مربوط برای جذب بودجهها و بورسهای بینالمللی:
- تسهیل جذب بودجههای پژوهشی (Grant) از سازمانهای بینالمللی از جمله: ICGEB, WHO, IDB, TWAS, COMSTECH, EMRO, IFS
- انجام اقدامات و هماهنگیهای لازم جهت برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی کوتاهمدت بینالمللی در پژوهشگاه
- فراهم آوردن شرایط اخذ بورس دورههای دکتری و فوقدکتری کوتاهمدت و بلندمدت برای فارغالتحصیلان و دانشجویان ایرانی از نهادهای بینالمللی
- بسط روابط با دانشگاهها و مراکز پژوهشی کشورهای خارجی:
- بررسی پتانسیلهای زیست فناوری مراکز علمی خارج از کشور و بسترسازی لازم در راستای ایجاد همکاری علمی – پژوهشی در زمینههای مرتبط
- انعقاد تفاهمنامهها و قراردادهای علمی با مراکز پژوهشی و دانشگاههای خارجی
- دعوت از هیئتها و دانشمندان عالیرتبه خارجی و متخصصان ایرانی مقیم خارج
- پذیرش پژوهشگران خارجی برای دورههای کوتاهمدت آموزشی و پژوهشی در پژوهشگاه
- گسترش همکاریهای علمی با دانشگاهها و مراکز پژوهشی داخلی:
- انعقاد تفاهمنامهها، قراردادهای پژوهشی و دورههای آموزشی مشترک با مراکز پژوهشی، دانشگاهها و سازمانهای داخلی
- بررسی راهکارهای تبادل اطلاعات علمی با مراکز علمی داخلی
- اطلاعرسانی علمی و بینالمللی:
- معرفی شبکهها و سازمانهای بینالمللی مرتبط با علوم زیست فناوری
- اطلاعرسانی بودجههای پژوهشی و جوایز داخلی و خارجی
- اطلاعرسانی دورههای تحصیلات تکمیلی، گردهماییها، کنفرانسها و کارگاههای آموزشی داخلی و خارجی و انعکاس فرصتهای ارائهشده سازمانهای بینالمللی
اداره حراست و صیانت از داراییهای علمی و زیستی
منشور اخلاقی و سازمانی حراست پژوهشگاه:
- عمل به احکام و موازین دین مبین اسلام
- رعایت موازین و مقررات و ترویج فرهنگ مسئولیتپذیری، قانونگرایی و تعمیم آن در سازمان
- تلاش در تأمین امنیت شغلی و پژوهشی مدیران، اعضای هیئت علمی و کارکنان
- رعایت اصل احترام و تکریم اربابرجوع، پژوهشگران و دانشجویان
- رعایت حریم خصوصی افراد و تلاش در جهت حفظ آبرو و اسرار کارکنان و دانشجویان
- تلاش در جهت استقرار نظام شایستهسالاری با تکیه بر شناسایی و معرفی کارکنان متعهد و متخصص
- تعامل و همکاری با مدیران جهت تحقق اهداف سازمانی و صیانت از دانش فنی و ذخایر ژنتیکی کشور
- تلاش مجدانه در شناسایی و پیشگیری از آسیبهای سازمانی و سایبری
- شناسایی متخلفان و قانونگریزان و برخورد متناسب و قانونی با آنان
- بهرهمندی از نگرش کلان و برنامهریزی متناسب با فناوری روز و امنیت زیستی
- توجه لازم به سه اصل دقت، صحت و سرعت در بررسی گزارشهای رسیده و اطلاعرسانی بهموقع
- اهتمام به تحقق بخشیدن سه شعار اساسی: حراست اثرگذار، تصمیمساز و پاسخگو
گروه امور فرهنگی و اجتماعی
- دفتر امور فرهنگی پژوهشگاه فعالیت رسمی خود را پس از تأسیس دبیرخانه شورای فرهنگی در بهمنماه ۱۳۸۶ در جهت ارتقاء سطح فعالیتهای فرهنگی و ایجاد فضای معنوی آغاز نمود. این دفتر ضمن بهرهگیری از تجربیات و برنامههای فرهنگی اجرا شده در پژوهشگاه و سایر مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی، کلیه برنامههای فرهنگی متناسب با اهداف را در کمیته فرهنگی مطرح و طی بحث و تبادل نظر و کارشناسی لازم زمینه اجرای برنامهها را فراهم میآورد.
- اهداف کلان فعالیت دفتر امور فرهنگی:
- برنامهریزی در حوزه فعالیتهای فرهنگی در زمینه قرآن و عترت بهصورت برنامههای میانمدت و بلندمدت در پژوهشگاه
- ایجاد زمینههای مناسب جهت انسجام و هماهنگی فعالیتهای فرهنگی در پژوهشگاه
- بهرهمندی از نظرات اساتید و دانشجویان، معرفی و استفاده از پتانسیل فرهنگی پژوهشگاه
- ایجاد حس مشارکتپذیری در دانشجویان و ارتباط مناسب بین فعالین فرهنگی در پژوهشگاه
- نیازسنجی کانون قرآن و عترت در پژوهشگاه و ساماندهی و ارتقاء فعالیتهای قرآنی
- رشد و نهادینه کردن فضایل اخلاقی و اخلاق حرفهای پژوهش در پژوهشگاه
- تلاش در جهت ارتقاء نشاط اجتماعی و امید به زندگی برای کارکنان و دانشجویان
- تلاش در جهت شکوفایی استعدادها و خلاقیتهای فرهنگی
- ایجاد وحدت و مشارکت در امور فرهنگی و ساماندهی فعالیت و خدمات فرهنگی، رفاهی و فوقبرنامه
دبیرخانه هیئت اجرایی جذب هیئت علمی
اهداف: به منظور انتخاب اعضای هیئت علمی اصلح از بین متقاضیان جذب و نخبگان علمی و همچنین تبدیل وضعیت استخدامی و ایجاد وحدت رویه در امور استخدام اعضای هیئت علمی، هیئت اجرایی جذب در پژوهشگاه تشکیل شده است.
وظایف هیئت اجرایی جذب:
- شناسایی و تعیین نیازهای جذب اعضای هیئت علمی در گروههای آموزشی و پژوهشی سهگانه پژوهشگاه
- انجام فراخوان عمومی برای جذب اعضای هیئت علمی مؤسسه در سامانه مهر رضوی وزارت علوم
- تصمیمگیری در خصوص نحوه و چگونگی استخدام اعضای هیئت علمی اعم از قراردادی، پیمانی، رسمی آزمایشی، رسمی قطعی، هیئت علمی طرح سربازی (نخبگان)، مأموریت و انتقال اعضای هیئت علمی در چارچوب آییننامهها و مقررات مربوطه
- اعلام نظر در خصوص جذب اعضای هیئت علمی متقاضی استخدام در مؤسسه و متقاضیان راتبه تحصیلی از لحاظ توانایی علمی و صلاحیت عمومی
- نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات مربوط به استخدام اعضای هیئت علمی
- ارائه گزارشات مستمر سالیانه حسب مورد به هیئت مرکزی جذب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
ترکیب هیئت اجرایی جذب:
- رئیس پژوهشگاه (رئیس هیئت)
- رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در مؤسسه
- سه تا پنج عضو هیئت علمی از همان مؤسسه با پیشنهاد رئیس مؤسسه و انتخاب هیئت عالی جذب و حکم دبیر هیئت مرکزی جذب وزارت علوم
تبصره: دبیر هیئت اجرایی جذب با حکم رئیس مؤسسه از بین اعضاء هیئت علمی بند ۳ انتخاب میشود. کلیه امور اجرایی از قبیل اعلام فراخوان عمومی جذب، دریافت تقاضای همکاری، تشکیل پرونده و پاسخگویی به متقاضیان توسط دبیرخانه هیئت اجرایی جذب انجام میشود.
آدرس و اطلاعات تماس دبیرخانه و پژوهشگاه:
آدرس پستی: تهران، کیلومتر ۱۵ اتوبان تهران – کرج، بعد از پیکانشهر، خروجی شماره ۱۵، بلوار پژوهش، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری
تلفنهای تماس: ۱۰-۴۴۷۸۷۳۰۱ (۰۲۱) | داخلی دبیرخانه جذب: ۲۵۴ | تلفن مستقیم: ۴۴۷۸۷۴۵۸-۰۲۱ | دورنگار: ۴۴۷۸۷۴۲۰-۰۲۱
وبسایت رسمی: nigeb.ac.ir
معاونت پژوهشی و تحصیلات تکمیلی
معاونت پژوهشی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری (که در ادوار مختلف اساتید برجستهای همچون دکتر محمدحسین صنعتی، دکتر سعید امینزاده و سایر اعضای ارشد هیئت علمی مسئولیت آن را بر عهده داشتهاند) در زمینههای سیاستگذاری، مدیریت، نظارت و ارزیابی فعالیتهای آموزشی و پژوهشی اعضای هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و کارشناسان پژوهشگاه فعالیت میکند. هدف از این فعالیتها تولید علم و فناوری در جهت رفع نیازهای راهبردی کشور است. بدین منظور اولویتهای پژوهشی ملی در زمینههای مختلف سلامت، داروهای زیستی، کشاورزی، دام و طیور و آبزیان، صنعت و معدن و محیط زیست که توسط دستگاههای اجرایی کشور تعیین میشود به عنوان زمینههای کاری پژوهشگاه مورد هدف قرار گرفته و فعالیتهای پژوهشی در این راستا برنامهریزی و هدایت میشود. در ساختار اداری این معاونت سه زیرمجموعه اصلی شامل اداره امور پژوهشی، اداره آموزش و تحصیلات تکمیلی و کتابخانه و انتشارات فعالیت میکنند.
اهم فعالیتهای معاونت پژوهشی:
- نظارت بر کلیه امور پژوهشی، آموزشی، کتابخانه و انتشارات پژوهشگاه
- بررسی نیازهای پژوهشی دستگاههای اجرایی کشور و اولویتهای تعیینشده در اسناد راهبردی ملی
- تعیین اولویتهای پژوهشی پژوهشکدهها و گروههای پژوهشی و اعضای هیئت علمی
- برنامهریزی برای اجرای طرحهای کلان و مأموریتگرا که در راستای رفع نیازهای کشور میباشد
- هماهنگی برنامههای آموزشی، پذیرش دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری، تعیین اساتید راهنما و برگزاری کلاسهای درسی مرتبط با پژوهشکدهها و گروههای پژوهشی
- سیاستگذاری و برنامهریزی برای برگزاری دورههای آموزشی کوتاهمدت تخصصی نظیر کارگاههای تئوری و عملی مهندسی ژنتیک، سمینارها و کنگرهها در سطح ملی و بینالمللی
- برنامهریزی و نظارت بر امور کتابخانه و انتشارات و تأمین منابع و مدارک علمی مورد نیاز پژوهشگران پژوهشگاه
- اعمال نظارت و ارزیابی پروژههای تحقیقاتی از طریق شورای پژوهش و فناوری
- تدوین، تصویب و اجرایی نمودن آییننامهها و ضوابط پژوهشی و آموزشی داخلی
- تدوین، تصویب و اجرای برنامههای راهبردی پژوهشی و آموزشی در پژوهشگاه
- ارزیابی سالیانه فعالیتهای پژوهشی اعضای هیئت علمی، گروههای پژوهشی و پژوهشکدهها و برنامهریزی جهت ارتقاء سطح کمی و کیفی این فعالیتها
- برنامهریزی و نظارت بر مسائل ایمنی زیستی (Biosafety) و اخلاق زیستی (Bioethics) در انجام تحقیقات و کارهای آزمایشگاهی و تحقیقات میدانی
- پیشبینی بودجه تحقیقاتی و آموزشی سالیانه پژوهشگاه و تلاش برای افزایش همکاریهای علمی با سایر مؤسسات داخل و خارج
- برنامهریزی و نظارت بر حسن استفاده و بهرهبرداری از مواد و تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته و تأمین و تکمیل امکانات مورد نیاز تحقیقاتی اعضای هیئت علمی
- برگزاری جلسات کمیتهها و شوراهای تخصصی مرتبط با آموزش، پژوهش، کتابخانه و انتشارات، ایمنی و اخلاق زیستی
کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد
کتابخانه پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری یکی از مهمترین و جامعترین کتابخانههای تخصصی کشور در زمینه موضوعی بیوتکنولوژی و ژنتیک مولکولی میباشد. هدف اصلی کتابخانه انتخاب، گردآوری و ساماندهی منابع علمی و تخصصی اعم از چاپی، دیجیتال و پایگاههای داده بینالمللی در زمینههای پژوهشی پژوهشگاه و تأمین دسترسی پیوسته اساتید و دانشجویان به آخرین مقالات و ژورنالهای علمی دنیاست.
مدیریت آموزشهای تخصصی و تحصیلات تکمیلی (پذیرش دانشجو)
پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک به عنوان یک مؤسسه پژوهشی – آموزشی، از یک سو در جهت نیل به اهدافی چون تحقیقات در زمینههای مختلف علوم زیستی، بیوتکنولوژی و پزشکی گام برمیدارد و از طرف دیگر با هدف آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص فعالیت مینماید. بدین منظور اداره تحصیلات تکمیلی پژوهشگاه فعالیت خود را در دو بخش پذیرش دانشجوی میهمان و کارگاههای آموزشی تخصصی از سال ۱۳۷۸ آغاز نمود. با توجه به قابلیتهای کمنظیر موجود در پژوهشگاه اعم از آزمایشگاههای مجهز ملی و مدرسین مجرب، از سال ۱۳۷۹ در دو مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی (Ph.D) به صورت مشترک و مستقل از طریق آزمون سراسری سازمان سنجش آموزش کشور اقدام به پذیرش دانشجو نموده است. پژوهشگاه با بهرهگیری از بیش از ۷۰ عضو هیئت علمی تماموقت، تاکنون صدها محقق و پژوهشگر برجسته را در رشتههای بیوتکنولوژی پزشکی، بیوتکنولوژی کشاورزی، زیستفناوری میکروبی، زیستفناوری صنعت و محیط زیست و ژنتیک مولکولی به جامعه علمی و صنعتی کشور تحویل داده است.
معاونت پشتیبانی و منابع انسانی
به منظور پشتیبانی و فراهم نمودن امکانات مورد نیاز بخش پژوهش و فناوری پژوهشگاه، معاونت پشتیبانی و منابع انسانی (که در ادوار مختلف مدیرانی همچون دکتر باقر یخچالی مسئولیت آن را بر عهده داشتهاند) متشکل از دو مدیریت اصلی (مدیریت امور پشتیبانی و منابع انسانی و مدیریت امور مالی) و واحدهای تابعه، وظیفه هماهنگی، اجرای وظایف و نحوه پشتیبانی مؤثر فعالیتهای پژوهشی را بر عهده دارد.
انجام اموری نظیر هماهنگی برای بهرهبرداری از آموزشهای تخصصی، فراهم کردن زیرساختهای آزمایشگاهی، تلاش برای تأمین نیازهای پژوهشی (مواد مصرفی آزمایشگاهی، آنزیمها، کیتها و تجهیزات) و فراهم کردن زیرساختهای لازم به منظور حرکتی سریع و چالاک در زمینههای مختلف علمی از اهم وظایف این حوزه به شمار میآید. ایجاد آرامش تحقیقاتی با تأمین مواد و وسایل مورد نیاز بخش پژوهش و فناوری و در قالب سیستم انبار و خریدهای مناسب و تخصصی کارپردازان از سایر فعالیتهای قابل توجه این معاونت است.
اهم فعالیتهای معاونت پشتیبانی و نیروی انسانی:
- تلاش در اجرای درست قوانین و دستورالعملهای موجود و ابلاغ آن به واحدهای ذیربط
- تکمیل مستندات و مدارک پروندههای پرسنلی کارکنان در راستای صیانت از حقوق مادی و معنوی همکاران
- انجام کلیه امور مربوط به حفظ و نگهداری زیرساختها، تأسیسات کلینروم و آزمایشگاهی، حمل و نقل، اسکان دانشجویی و مهمانان خارجی و داخلی
- حفظ و نگهداری اسناد و سایر مستندات پرسنلی همکاران و توجه به امور رفاهی و خدماتی کارکنان
- بازنگری در روشها و مسیرهای کاری به منظور افزایش بهرهوری و بالا بردن سرعت و دقت فرآیندها
- اعمال مدیریت مالی صحیح و استفاده از منابع مالی موجود به نحو مناسب و ایجاد ارتباط مالی سالم، شفاف و صحیح با همکاران و شرکتهای طرف قرارداد
- ایجاد تعامل سازنده و مفید با سازمانهای مالی دولتی و سیستمهای نظارتی
- تلاش جدی برای به کارگیری و ارتقای سیستمهای اتوماسیون اداری و مالی به منظور تسریع در گزارشگیری، دسترسی به اطلاعات و شفافسازی مراحل اداری و مالی
- اعمال مدیریت در زمینه بهبود روابط اداری و مالی و حفظ و نگهداری ساختمانها و فضای سبز مجموعه پژوهشگاه
مدیریت امور مالی
مدیر امور مالی به استناد ماده ۲ آییننامه مالی و معاملاتی پژوهشگاه از بین اعضای غیر هیئت علمی رسمی یا پیمانی واجد صلاحیت و با حکم رئیس پژوهشگاه برای انجام امور مالی و محاسباتی منصوب میشود.
وظایف مدیریت امور مالی:
- اعمال نظارت مالی با رعایت مفاد آییننامه مالی و معاملاتی و مصوبات هیئت امنا
- نگهداری حساب و تنظیم گزارشها و صورتهای مالی و نظارت بر حفظ اسناد، دفاتر و مدارک مالی
- نگهداری و حفظ و حراست و تحویل وجوه، نقدینهها، سپردهها و اوراق بهادار و نظارت بر اموال
- نظارت و کنترل بر وصول درآمدهای اختصاصی (ناشی از خدمات آزمایشگاهی، کارگاهها و قراردادهای انتقال فناوری) و واریز آنها به خزانه
- نظارت بر تأمین اعتبار هزینههای پژوهشگاه بر اساس بودجه تفصیلی و موافقتنامههای مبادله شده و میزان تخصیص دریافتی از خزانه
- تأیید درخواست وجه اعتبارات فعالیتهای هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای و درآمد اختصاصی پژوهشگاه از خزانه مطابق قوانین
- نظارت بر هزینهها و تأیید لیستهای حقوق و مزایای کارکنان رسمی، پیمانی و قراردادی منطبق با قوانین و مقررات مربوطه
- نظارت بر تنظیم صورتحسابهای مربوط به مغایرت بانکی و تهیه و تنظیم و تأیید گزارشهای مالی لازم برای مسئولین ذیربط
- نظارت بر حساب پیشپرداختها، علیالحسابها و تنخواهگردان
- نظارت بر تهیه و تنظیم حسابداری طرحهای پژوهشی، فناوری، گرنتهای تحقیقاتی و حسابداری دانشجویان و عامل مالی طبق دستورالعملهای مربوطه
اطلاعات حسابهای درآمد اختصاصی پژوهشگاه ژنتیک و زیست فناوری (جهت واریز هزینههای خدمات تخصصی و آموزشی):
حساب رابط سیبا به شماره ۲۱۷۲۴۱۹۰۰۱۰۰۹ نزد بانک ملی شعبه غدیر کد ۱۶۱۷
شماره شبا حساب سیبا: IR580170000002172419001009
شماره کارت مجازی حساب سیبا: ۶۰۳۷۹۹۱۸۹۹۵۳۱۴۶۵
گروه فناوری اطلاعات و خدمات رایانهای
واحد فناوری اطلاعات پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری از بدو تأسیس مرکز تحقیقات مهندسی ژنتیک، فعالیت رایانهای خود را آغاز نمود. از حدود سال ۱۳۷۵ این پژوهشگاه، خدمات اینترنت خود را از طریق مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات دریافت نمود و همگام با پیشرفت روزافزون فناوری و نیازهای پردازشی سنگین در حوزه بیوانفورماتیک، فعالیتهای خود را در زمینههای شبکه، سرورهای محاسباتی، وب و نرمافزارهای اتوماسیون گسترش داده است که اهم فعالیتهای آن به شرح زیر میباشد:
- پشتیبانی و نگهداری کلیه امور شبکهای از قبیل ارائه سرویس اینترنت پرسرعت، ایمیل آکادمیک و اکانت اشتراک شبکه به کلیه کاربران شبکه داخلی بر روی سرورهای داخل پژوهشگاه
- پشتیبانی و بهروزرسانی پورتال رسمی پژوهشگاه جهت اطلاعرسانی و ارائه خدمات تحت وب و ایجاد زیرپورتالها برای پژوهشکدهها، مراکز خدمات تخصصی و گروهها جهت دستیابی به کلیه اطلاعات و خدمات بهصورت یکجا
- پشتیبانی از سیستمهای نرمافزاری حسابداری، پرسنلی، حضور و غیاب و انبار و راهبری سیستم جامع اتوماسیون اداری و مالی چندکاربره تحت وب (نرمافزار دیدگاه)
- بررسی و رفع نیازهای کاربران و پژوهشگران جهت نصب نرمافزارهای تخصصی زیستشناسی محاسباتی و بیوانفورماتیک و آمادهسازی رایانهها و تجهیزات جانبی
- ایمنسازی شبکه رایانهای پژوهشگاه، مدیریت فایروالها و حفاظت از دادههای پژوهشی
- همکاری در برگزاری همایشها، وبینارها و کارگاههای بینالمللی در سالن آمفیتئاتر و نظارت بر تجهیز سیستمهای صوتی، تصویری و ویدئوکنفرانس پژوهشگاه
- نگهداری و توسعه بستر فیبر نوری و لینکهای ارتباطی پرسرعت اتاق سرور و آزمایشگاهها
- مدیریت و پشتیبانی سیستم اتوماسیون آموزشی و پژوهشی (دانشجویی) تحت وب (ERP)
- مدیریت سیستمهای کنترل دسترسی هوشمند آزمایشگاهها، اتاقهای تمیز و بانکهای سلولی و ژنتیکی
- مدیریت سیستم اتوماسیون تغذیه، رزرو اینترنتی و صدور کارتهای هوشمند پرسنلی و دانشجویی
معاونت فناوری، تجاریسازی و مرکز رشد زیستفناوری
معاونت فناوری پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری با هدف ایجاد بستر مناسب برای توسعه، عرضه و تجاریسازی فناوریهای زیستی مبتنی بر نیازهای جامعه و صنعت کشور فعالیت میکند. این معاونت دارای زیرمجموعههای کلیدی شامل مرکز رشد و توسعه فناوریهای زیستی، مرکز خدمات تخصصی زیستفناوری (آزمایشگاه جامع)، مدیریت تجاریسازی، ارتباط با صنعت و کارآفرینی و گروه مالکیت فکری و ثبت اختراعات است. بسیاری از هستههای فناور و استارتاپهای بیوتکنولوژی کشور، مسیر تبدیل شدن به شرکت دانشبنیان را از مرکز رشد همین معاونت آغاز میکنند.
شرح وظایف معاونت فناوری بر اساس برنامه راهبردی مصوب
- تلاش گسترده برای معرفی توانمندیها و دستاوردهای علمی-پژوهشی کاربردی پژوهشگاه به بازار و صنایع دارویی، غذایی، کشاورزی و نفت
- اعلام نیازها و پروژههای مأموریتگرا و تقاضامحور صنعتی به اعضاء هیئت علمی و پژوهشگران پژوهشگاه
- کوشش در جهت جمعآوری، مستندسازی، ارزشگذاری و بهروز کردن دانشهای فنی (Know-How) حاصل از پروژههای تحقیقاتی و عرضه آن به متقاضیان و سرمایهگذاران
- تعامل با پژوهشکدهها و گروههای پژوهشی در جهت بررسی و شناسایی طرحهای توسعه فناوری برای تکمیل چرخه کامل فناوریهای مورد نیاز بخش زیستفناوری و مهندسی ژنتیک کشور (از TRL پایین تا تولید نیمهصنعتی و صنعتی)
- بسترسازی جهت اجرای پروژههای ملی کاربردی با قابلیت سرمایهگذاری و مزیت رقابتی در جهت توسعه پایدار
- تدوین نظام جامع انتقال و ارزشیابی فناوری و مقررات مالکیت فکری (ثبت پتنتهای داخلی و بینالمللی)
- فراهم آوردن زمینههای حمایت مادی، علمی، فنی و حقوقی از اعضاء هیئت علمی، دانشجویان و پژوهشگران نوآور (مخترعین، مبتکرین و کارآفرینان) به منظور شکوفایی خلاقیتها و گسترش نوآوری
- تدوین و اتخاذ سیاستها، راهبردها و اولویتهای توسعه زیستفناوری در پژوهشگاه بر مبنای اسناد بالادستی کشور
- تدوین سازوکارهای انتقال دانش فنی و ثبت و تحلیل اطلاعات مربوط به نوآوریها در زمینه زیستفناوری با حفظ حقوق مادی و معنوی پژوهشگاه و پژوهشگران
- اهتمام در جذب و تخصیص بودجه و اعتبارات مورد نیاز طرحهای توسعه فناوری از صندوق نوآوری و شکوفایی و معاونت علمی ریاست جمهوری و ارائه تسهیلات در راستای اولویتهای تدوینشده از سوی شورای فناوری، هیئت امناء پژوهشگاه و ستاد توسعه زیستفناوری
- اعمال اصلاحات ساختاری لازم در حوزه معاونت فناوری با امکان انطباق با فعالیتهای پویا و شتابدهی کسبوکارهای نوپا
- تدوین آییننامههای اجرایی و دستورالعملهای مورد نیاز (از جمله آییننامه شرکتهای زایشی یا Spin-off) و پیشنهاد آن به شورای فناوری و هیئت امنای پژوهشگاه
- گسترش فرهنگ سازمانی کارآفرینی، افزایش ثروت و درآمدزایی از طریق واگذاری دانشهای فنی، ارائه خدمات تشخیصی ژنتیکی و ارائه خدمات تحقیق و توسعه (R&D) به اشخاص حقیقی و حقوقی
- حمایت مستقیم از ایجاد و استقرار شرکتهای دانشبنیان و تعامل سازنده با پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد زیستفناوری کشور
- تدوین سازوکار لازم جهت انعقاد قراردادهای فناوری با اشخاص حقیقی و حقوقی متناسب با آییننامه مالی و معاملاتی پژوهشگاه و تسهیل سرمایهگذاری مشترک بنگاههای زیست فناوری داخلی و خارجی جهت دستیابی به فناوری زیستی پیشرفته در سطح جهانی
پژوهشکدههای تخصصی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری
قلب علمی و آزمایشگاهی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک در سه پژوهشکده تخصصی آن میتپد که هر کدام شامل سه گروه پژوهشی پیشرو هستند. در ادامه، ساختار، گروهها و محورهای تحقیقاتی هر سه پژوهشکده به تفصیل معرفی شدهاند:
۱. پژوهشکده زیست فناوری پزشکی (Medical Biotechnology Institute)
پژوهشکده زیست فناوری پزشکی در فروردینماه ۱۳۹۳ با ادغام ۳ بخش پژوهشی فعال پژوهشگاه یعنی بخش ژنتیک پزشکی، بخش علوم پایه و بخش سلولهای بنیادی راهاندازی شد. این پژوهشکده با بهرهگیری از ۲۵ عضو هیئت علمی تماموقت (مرکب از اساتید تمام، دانشیاران و استادیاران برجسته) و کارشناسان پژوهشی مجرب، یکی از قطبهای اصلی بیوتکنولوژی پزشکی در کشور میباشد. گروههای پژوهشی این پژوهشکده از ابتدای فعالیت تاکنون دستاوردهای علمی، تشخیصی و دارویی ارزندهای داشتهاند. در حال حاضر فعالیتهای پژوهشی این پژوهشکده در سه گروه زیر انجام میشود:
- گروه ژنتیک پزشکی
- گروه پزشکی مولکولی
- گروه سلولهای بنیادی و پزشکی ترمیمی
این پژوهشکده ضمن تربیت دانشجویان مهمان دانشگاههای کشور در قالب دورههای کارآموزی یا انجام پایاننامههای کارشناسی ارشد و دکتری، خود نیز به طور مستقل به آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزههای مرتبط با زیست فناوری پزشکی و پزشکی مولکولی میپردازد. اعضای هیئت علمی این پژوهشکده با اجرای طرحهای مأموریتمحور در زمینه تشخیص و درمان سرطان، بیماری اماس (MS)، سلولهای بنیادی، داروهای نوترکیب و کیتهای تشخیص مولکولی در مسیر حل مشکلات نظام سلامت کشور فعالیت مینمایند.
زمینههای تحقیقاتی پژوهشکده زیست فناوری پزشکی:
الف) گروه ژنتیک پزشکی:
- مطالعه ژنتیک بیماری اماس (مالتیپل اسکلروزیس) و بیماریهای نوروژنیک
- مطالعه ژنتیک بیماریهای میتوکندریایی و متابولیک ارثی
- بررسی پاتوبیولوژی مولکولی و سلولی بیماریهای ایمونوژنتیکی
- تشخیص ژنتیکی و مولکولی زودهنگام انواع سرطان
- مطالعه ناهنجاریهای کروموزومی و سیتوژنتیک در بیماریهای مادرزادی و ناباروری
- مطالعات نوروایمونوانکوسایکوژنتیک
- بیوانفورماتیک پزشکی، آنالیز دادههای توالییابی نسل جدید (NGS) و مدلینگ مولکولی
- تشخیص بیماریهای ژنتیکی تکژنی (مندلی) و چندعاملی (پیچیده)
- بررسی پروفایلینگ بیان ژنها و نقش میکرو RNAها (miRNAs) و RNAهای غیرکدکننده
- راهکارهای نوین درمانی در سرطان و بیماریهای اتوایمیون (خودایمنی)
- ژنتیک بیماریهای غدد از جمله هیپرتیروئیدیسم و دیابت
- مطالعات ژنتیکی و مولکولی بیماریهای قلبی و عروقی
- فارماکوژنتیک (پزشکی فردمحور) و ارائه روشهای نوین درمانی متناسب با پروفایل ژنتیکی بیمار
ب) گروه پزشکی مولکولی:
- مکانیسمهای مولکولی و مسیرهای انتقال پیام (Signaling Pathways) در سلولهای سرطانی
- جداسازی و بررسی ترکیبات ضدسرطان و ضدالتهابی از منابع گیاهی و طبیعی بومی ایران
- روشهای نوین تمایزدرمانی (Differentiation Therapy) در سرطان
- ساخت نانوفتوکاتالیستها و بررسی نقش ژنها در فوتودینامیکدرمانیِ سرطان
- مطالعه عوامل اپیژنتیک (متیلاسیون DNA و تغییرات هیستونی) در تنظیم بیان ژن و سرطان
- بررسی الگوهای بیان ژن در سرطان و توسعه کیتهای تشخیصی مولکولی بومی
- بررسی نقش میکرو RNAها در تکامل سلولی و پاتوژنز بیماریهای انسانی
- بررسی عوامل ایجاد التهاب در سیستم عصبی و سلولدرمانی در بیماریهای تخریب سیستم عصبی (نورودژنراتیو)
- راهاندازی سیستمهای نوین دارورسانی هدفمند (Targeted Drug Delivery) بر مبنای نانوذرات
- طراحی و ساخت سیستمهای انتقال ژن بر مبنای ناقلهای ویروسی و غیرویروسی
- بررسی راهکارهای نوین در طراحی و تولید پروتئینهای نوترکیب دارویی و واکسنها
- بررسی مکانیسمهای رگزایی (Angiogenesis) و مهار آن توسط ترکیبات گیاهی و پپتیدی در جهت معرفی داروهای ضدسرطان
- دستیابی به دانش فنی تولید داروهای مهارکننده رگزایی برای ژندرمانی سرطان، بیماریهای شبکیه و نابینایی و مهار متاستاز
- بررسی مکانیسمهای سیگنالینگ و پیامرسانی سلولی در تمایز سلولهای بنیادی به سمت سلولهای عصبی
- بررسی مکانیسمهای پیامرسانی داخل سلولی در سلولهای پشتیبان عصبی (گلیال) تحت تیمار با عوامل بلوکهکننده و القاءکننده مسیرهای پیامرسان
- بررسی راهکارهای درمانی در مدلهای حیوانی بیماری مالتیپل اسکلروزیس (MS)
- بررسی مکانیسم توکسینهای مترشحه از باکتریهای کلونیزهشده در روده بزرگ بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال
ج) گروه سلولهای بنیادی و پزشکی ترمیمی:
- سلولهای بنیادی اسپرماتوگونیال و درمانهای نوین ناباروری
- شناسایی و هدفگیری سلولهای بنیادی سرطانی (Cancer Stem Cells)
- تولید سلولهای بنیادی پرتوان القایی (iPSCs) و مطالعه تمایز هدفمند آنها
- تمایز قلبی و نورونیِ سلولهای بنیادی مشتق از بافت چربی و مزانشیمی
- مهندسی و تولید آنتیبادیهای مونوکلونال و کایمریک (دورگه) تشخیصی و درمانی
- طراحی و ساخت داربستهای زیستسازگار قابل کاشت مغزی برای بیماران پارکینسون و ضایعات نخاعی
- ساخت شیشهفلزات حجمی (BMG) و کاربردهای زیستپزشکی آن در پزشکی مولکولی و ایمپلنتها
- ساخت نانوپلتفرمها و هیدروژلهای هوشمند جهت کاربرد در مهندسی بافت و پزشکی بازساختی
جهتگیری کنونی پژوهشکده پزشکی برای دستیابی به دانش فنی:
با توجه به اینکه سرطان و بیماریهای ژنتیکی از چالشهای اصلی نظام سلامت در کشور و جهان هستند، جهتگیری اصلی این پژوهشکده بر یافتن راهکارهای جدید تشخیصی و درمانی بومی متمرکز گردیده است. محورهای اصلی تبدیل ایده به دانش فنی در این پژوهشکده عبارتاند از:
- مطالعه ژنتیک سرطان در جهت دستیابی به دانش فنی کیتهای تشخیص زودهنگام (Liquid Biopsy و بیومارکرها)
- مطالعات ژنومیک و ترنسکریپتومیک جهت ایجاد دانش مرتبط با پاتوژنز سرطان در جمعیت ایرانی
- پزشکی فردی (Personalized Medicine) در درمان سرطانها
- کاربرد بالینی سلولهای بنیادی و اگزوزومها در درمان سرطان و ترمیم بافت
- ژندرمانی و ایمونوتراپی سرطان
۲. پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی (Agricultural Biotechnology Institute)
پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی در فروردینماه ۱۳۹۳ با ادغام دو بخش پژوهشی فعال پژوهشگاه شامل بخش بیوتکنولوژی گیاهی و بخش بیوتکنولوژی دام و آبزیان راهاندازی شد. این پژوهشکده با ۲۲ عضو هیئت علمی تماموقت و کارشناسان پژوهشی متخصص، یکی از ارکان اصلی تأمین امنیت غذایی مبتنی بر زیستفناوری در کشور است. گروههای پژوهشی این پژوهشکده از ابتدای فعالیت تاکنون دستاوردهای علمی-پژوهشی و فناوری متعددی در زمینههای توسعه ارقام گیاهی مقاوم به تنشهای خشکی و شوری و تولید فرآوردههای بیولوژیک دامی و گیاهی داشتهاند. در حال حاضر فعالیتهای پژوهشی این پژوهشکده در ۳ گروه زیر انجام میشود:
- گروه زیست فناوری مولکولی گیاهی
- گروه زیست فرآوردههای گیاهی
- گروه زیست فناوری دامی
این پژوهشکده در راستای انجام پروژههای تحقیقاتی خود، ضمن تربیت دانشجویان مهمان از دانشگاههای متعدد کشور، دورههای بیوتکنولوژی کشاورزی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا و نیز دوره کارشناسی ارشد زیستشناسی – علوم سلولی و مولکولی را برگزار کرده و با اجرای پروژههای کلان و مأموریتمحور در زمینه کلزا، شانکر مرکبات، زیستفناوری پسته، زیستفناوری زیتون، گندم و بیماریهای ویروسی چغندرقند و تولید واکسنها و پروبیوتیکهای دامی، گامهای مؤثری در حل مسائل بخش کشاورزی کشور برداشته است.
زمینههای تحقیقاتی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی:
الف) گروه زیست فناوری مولکولی گیاهی:
- بررسی مولکولی بیماریهای باکتریایی مرکبات (با تأکید بر ایجاد مقاومت به شانکر مرکبات)
- مهندسی ژنتیک برای ایجاد مقاومت به علفکشها (توسعه گیاهان زراعی مقاوم به گلایفوسیت)
- ایجاد مقاومت ژنتیکی به بیماریهای قارچی و ویروسی در محصولات استراتژیک
- بررسی مکانیسمهای مولکولی مقاومت به تنشهای زیستی و غیرزیستی (محیطی) در گندم و غلات
- بیولوژی مولکولی جذب و واکنش فسفات و عناصر غذایی در گیاهان
- افزایش تحمل گیاهان زراعی به شوری خاک و کمآبی (خشکی) با روشهای انتقال ژن و ویرایش ژنوم (CRISPR)
- کاربردهای بیوتکنولوژی و نشانگرهای مولکولی در اصلاح و شناسنامهدار کردن ارقام زیتون
- بررسی مکانیسمهای مولکولی برهمکنش گیاه – پاتوژن (با تأکید بر بیماری بلایت فوزاریومی سنبله گندم)
- بهینهسازی کشت درونشیشهای (In vitro)، ریزازدیادی و مدیریت تنشها در درخت پسته
ب) گروه زیست فرآوردههای گیاهی:
- مهندسی متابولیک و مطالعه مسیرهای بیوسنتزی در گیاهان دارویی با هدف افزایش تولید مواد مؤثره دارویی (با تأکید بر ترکیبات فنلی، پلیفنلی و آلکالوئیدها)
- کشاورزی مولکولی (Molecular Farming) و تولید پروتئینهای نوترکیب در گیاهان با تأکید بر ایمونوژنها و واکسنهای خوراکی
- کشت بافت، کشت سلولی و کشت ریشههای موئین (Hairy Roots) و مهندسی ژنتیک گیاهان زراعی، دارویی و زینتی
- طراحی و ساخت ناقلهای (وکتورهای) بیانی اختصاصی گیاهی
- تولید صنعتی متابولیتهای ثانویه گیاهی در بیورآکتورهای گیاهی بدون نیاز به کشت مزرعهای
ج) گروه زیست فناوری دامی:
- زیست فناوری تولیدمثل دام (تولید جنین آزمایشگاهی IVF، دستکاری و انتقال جنین، انجماد جنین و سلولهای بنیادی جنینی دام)
- تشخیص مولکولی سریع بیماریهای دامی و آبزیان و توسعه نسل جدید واکسنهای نوترکیب دام و طیور
- ایجاد مدلهای حیوانی و حیوانات تغییریافته ژنتیکی (تراریخت) جهت تولید پروتئینهای دارویی در شیر
- تولید بیوتکنولوژیک افزودنیهای خوراک دام، طیور و آبزیان از قبیل پروبیوتیکها، پریبیوتیکها، آنزیمهای گوارشی، ویتامینها و اسیدهای آمینه و استفاده از سامانههای انتقال ترکیبات فعال زیستی در صنایع غذایی
جهتگیری کنونی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی برای دستیابی به دانش فنی:
از آنجا که عامل اصلی محدودیت تولید و کاهش کیفیت در محصولات کشاورزی ایران مربوط به تنشهای زیستی و اقلیمی (خشکسالی و شوری) است، جهتگیری این پژوهشکده در گام اول توسعه ارقام مقاوم به تنشهای زیانآور از طریق راهکارهای زیستفناوری و ویرایش ژنومی میباشد. همچنین تولید داروهای گیاهی استاندارد، تولید پروتئینهای نوترکیب در میزبانهای گیاهی، شناسایی و حفظ نژادهای برتر دامی بومی، تشخیص سریع بیماریهای شایع دامی و تدوین پروتکلهای تغذیه زیستی دام و آبزیان از اهداف کلیدی تجاریسازی در این پژوهشکده است.
۳. پژوهشکده زیست فناوری صنعت و محیط زیست (Industrial & Environmental Biotechnology Institute)
پژوهشکده زیست فناوری صنعت و محیط زیست در فروردینماه ۱۳۹۳ با ادغام ۲ بخش پژوهشی فعال پژوهشگاه شامل بخش صنعت و محیط زیست و بخش ژنتیک مولکولی با ۲۲ عضو هیئت علمی تماموقت و کارشناسان پژوهشی راهاندازی شد. در حال حاضر فعالیتهای پژوهشی و فناورانه این پژوهشکده در ۳ گروه پژوهشی زیر متمرکز است:
- گروه مهندسی زیست فرآیند (Bioprocess Engineering)
- گروه زیست فناوری سامانهای (Systems Biotechnology)
- گروه زیست فناوری انرژی و محیط زیست
این پژوهشکده علاوه بر پذیرش دانشجویان مهمان، برگزارکننده دورههای کارشناسی ارشد و دکتری در رشتههای زیست فناوری میکروبی و زیست فناوری صنعت و محیط زیست است و پروژههای صنعتی بزرگی را در حوزههای نفت و انرژی، تصفیه زیستی آلایندهها و تولید آنزیمهای صنعتی اجرا میکند.
زمینههای تحقیقاتی پژوهشکده زیست فناوری صنعت و محیط زیست:
الف) گروه مهندسی زیست فرآیند:
- تولید فرآوردههای زیستی طبیعی و نوترکیب و طراحی فرآیندهای زیستی (پاییندستی و بالادستی) مورد نیاز صنایع دارویی، غذایی، کشاورزی و شیمیایی با استفاده از میکروارگانیسمهای طبیعی و تراریخت
- پژوهش در زمینههای مدلسازی، طراحی بیورآکتورها (فرمانتورها)، شبیهسازی، بهینهسازی، مقیاسپذیری (Scale-up) و توسعه فرآیندهای تولید فرآوردههای زیستی
- پژوهشهای توسعهای (R&D) جهت رفع گلوگاههای تولید نیمهصنعتی، افزایش بازدهی، کاهش هزینهها و ارتقای خلوص و کیفیت فرآوردههای زیستی
- پژوهش در زمینه تولید تودههای سلولی (Biomass) و مخمرها برای کاربرد در صنایع تخمیری، کشاورزی و پزشکی
- نانو زیست فناوری صنعتی (طراحی، سنتز سبز و بهکارگیری نانوذرات و نانوحاملها در فرآیندهای زیستفناوری و تثبیت آنزیمها)
ب) گروه زیست فناوری سامانهای:
- پژوهشهای بنیادی، توسعهای و کاربردی در زمینههای بیوانفورماتیک، زیستشناسی محاسباتی و زیستشناسی سامانهای (Systems Biology)
- توسعه سویههای میکروبی نوترکیب و یا افزایش توانایی و بازدهی میکروارگانیسمهای صنعتی مورد استفاده در صنایع، کشاورزی، معادن (بیولیچینگ)، نفت و انرژی و محیط زیست بر مبنای نگرش سامانهای با استفاده از روشهای مهندسی ژنتیک، مهندسی پروتئین، مهندسی متابولیک، ژنومیکس، متابولومیکس و پروتئومیکس
- بهبود ساختار و پایداری حرارتی و شیمیایی پروتئینها و آنزیمها جهت کاربردهای صنعتی، پزشکی و دارویی با استفاده از روشهای نوین بیوانفورماتیک و طراحی منطقی پروتئین
- مدلسازی نرمافزاری، طراحی De novo و ساخت پروتئینها و پپتیدهای جدید با کارایی بالا در فرآیندهای زیست فناوری
ج) گروه زیست فناوری انرژی و محیط زیست:
- جداسازی، غربالگری، شناسایی و استفاده از میکروارگانیسمهای طبیعی (بهویژه اکستریموفیلهای بومی ایران) و نوترکیب در حذف آلایندههای نفتی، فلزات سنگین و پسابهای سمی از محیط زیست (زیستپالایی یا Bioremediation)
- طراحی و توسعه سیستمها، راکتورهای زیستی و تجهیزات مورد استفاده در زیستپالایی خاک و آبهای آلوده
- استفاده از موجودات زنده و فرآیندهای زیستی آنها در تصفیه پیشرفته فاضلابهای صنعتی، پتروشیمی، بهداشتی و کشاورزی
- طراحی و ساخت بیوسنسورها (حسگرهای زیستی) برای شناسایی سریع و اندازهگیری دقیق آلایندههای زیستمحیطی و سموم
- تولید تودههای سلولی جلبکی و میکروبی برای کاربرد در تولید سوختهای زیستی (بیودیزل، بیواتانول و بیوهیدروژن) و ازدیاد برداشت میکروبی از مخازن نفت (MEOR)
جهتگیری کنونی پژوهشکده صنعت و محیط زیست برای دستیابی به دانش فنی:
با توجه به اولویتهای محوری کشور در زمینه سلامت، امنیت غذایی، صنایع نفت و حفظ محیط زیست، فعالیتهای کلیدی این پژوهشکده در سطوح آزمایشگاهی و پایلوت (نیمهصنعتی) با چشمانداز انتقال دانش فنی به صنایع عبارتاند از:
- توسعه فرآیند تولید و خالصسازی پروتئینها و متابولیتهای دارویی
- توسعه فرآیند تولید آنزیمهای صنعتی پرمصرف (پروتئاز، لیپاز، کیتیناز، سلولاز، آمیلاز و فیتاز) در مقیاس آزمایشگاهی و نیمهصنعتی
- سنتز بیوسورفاکتانتها و بیوپلیمرها از مواد پسماند صنایع غذایی و کشاورزی
- تولید سوخت زیستی (بیودیزل) از منابع تجدیدپذیر و ریزجلبکها
- بهرهبرداری صنعتی از بانک میکروارگانیسمها و منابع ژنتیکی میکروبیوم بومی ایران در فرآیندهای زیست فناوری
سؤالات متداول درباره پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری
۱. پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری در چه سالی تأسیس شد و زیر نظر کدام وزارتخانه است؟
پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری (NIGEB) بر اساس مصوبه مورخ ۳۰ خرداد ۱۳۶۶ شورای گسترش آموزش عالی تأسیس شد و به عنوان تنها پژوهشگاه ملی تخصصی ژنتیک و بیوتکنولوژی، زیر نظر مستقیم وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت میکند.
۲. پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک شامل کدام پژوهشکدهها و گروههای علمی است؟
این پژوهشگاه دارای سه پژوهشکده تخصصی است: ۱. پژوهشکده زیست فناوری پزشکی (شامل گروههای ژنتیک پزشکی، پزشکی مولکولی، و سلولهای بنیادی و پزشکی ترمیمی)، ۲. پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی (شامل گروههای زیست فناوری مولکولی گیاهی، زیست فرآوردههای گیاهی، و زیست فناوری دامی) و ۳. پژوهشکده زیست فناوری صنعت و محیط زیست (شامل گروههای مهندسی زیست فرآیند، زیست فناوری سامانهای، و زیست فناوری انرژی و محیط زیست).
۳. آیا پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری دانشجو میپذیرد؟
بله، این پژوهشگاه از سال ۱۳۷۹ از طریق آزمون سراسری سازمان سنجش در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی (Ph.D) در رشتههای بیوتکنولوژی پزشکی، بیوتکنولوژی کشاورزی، زیستفناوری میکروبی، زیستفناوری صنعت و محیط زیست، ژنتیک مولکولی و علوم سلولی و مولکولی دانشجو میپذیرد و همچنین میزبان دانشجویان مهمان و کارآموزان دانشگاههای سراسر کشور است.
۴. آدرس و شماره تلفن پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری کجاست؟
پژوهشگاه در تهران، کیلومتر ۱۵ اتوبان تهران – کرج، بعد از پیکانشهر، خروجی شماره ۱۵، بلوار پژوهش واقع شده است. شماره تلفنهای تماس پژوهشگاه ۱۰-۴۴۷۸۷۳۰۱ (۰۲۱) و آدرس وبسایت رسمی آن nigeb.ac.ir میباشد.
۵. نقش معاونت فناوری پژوهشگاه ژنتیک در حمایت از شرکتهای دانش بنیان چیست؟
معاونت فناوری پژوهشگاه از طریق مرکز رشد زیستفناوری، مرکز خدمات تخصصی، مدیریت تجاریسازی و گروه مالکیت فکری، وظیفه انتقال دانش فنی، ثبت اختراعات، ارائه خدمات آزمایشگاهی پیشرفته و استقرار و حمایت از شرکتهای دانشبنیان و هستههای فناور حوزه بیوتکنولوژی را بر عهده دارد.

