مدیریت تکنولوژی
سرعت رشد تکنولوژی در کشورهای پیشرفته بسیار زیاد است. همین مسئله باعث شده تا سازمانها و کسبوکارها مختلف خود را با جدیدترین تکنولوژیهای روز دنیا تطبیق دهند و از رقابت با دیگران جا نمانند. استفاده درست از تکنولوژی در بخشهای مختلف مانند دانش بنیان، نیاز به مدیریت درست و اصولی دارد که همین مسئله باعث شده تا مفهوم مهمی بهنام مدیریت تکنولوژی بهوجود بیاید که از زیرشاخههای علم مدیریت است. بنابراین شرکتهای دانش بنیان نیاز دارند تا شناخت دقیقی از آن داشته باشند و انواع آن را هم بشناسند. در ادامه به بررسی مفهوم مدیریت تکنولوژی و هرچیزی که لازم است در مورد آن بدانید میپردازیم.
مدیریت تکنولوژی چیست؟
همه ما با مفهوم مهم تکنولوژی آشنا هستیم که گاهی اوقات هم با نام فناوری شناخته میشود! در دنیای دانش بنیان هم معانی زیادی برای این مفهوم تعریف شده است و بسیاری از افراد آن را عاملی برای ثروت میکنند؛ حال این ثروت میتواند پول، دانش، تجربه، علم، منابع مختلف و… باشد. در نهایت، با کمک تکنولوژی افراد میتوانند به اهداف کلیدی خود و سازمان دست پیدا کنند. اگر کمی تخصصیتر واژه تکنولوژی را بررسی کنیم، باید بگوییم که نوعی فرآیند است که با کمک آن میتواند کالای بهتری تولید کرد یا خدمات بهتری ارائه داد. این مفهوم در محصولات دانش بنیان کاربرد بسیار زیادی دارد و اگر در این حوزه فعال هستید، حتماً از آن استفاده میکنید.
یکی دیگر از مفاهیم مهمی که در فرآیند توسعه تکنولوژی اهمیت بسیار زیادی دارد، مدیریت تکنولوژی است! در واقع مدیریت تکنولوژی مفهومی است که با کمک آن میتوان یک فناوری را برای رسیدن به اهداف و فناوری دیگری توسعه یا انتقال داد. در نهایت فناوری توسعه یا انتقال داده شده، برای تولید کالا یا ارائه خدمات بهتر مورد استفاده قرار میگیرد. مدیریت تکنولوژی با کمک تحقیق، توسعه، اختراع و… انجام میشود و در نهایت کمک زیادی به رشد بشریت و بهبود شرایط زندگی میکند.
هدف از مدیریت تکنولوژی
یکی از مهمترین مسائلی که در بحث مدیریت تکنولوژی اهمیت زیادی دارد، هدف آن است! در واقع ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که مدیریت تکنولوژی با چه هدفی مورد استفاده قرار میگیرد که مهمترین آنها عبارتند از:
تولید ثروت
اولین و مهمترین هدف استفاده از مدیریت تکنولوژی، تولید ثروت است! تولید ثروت با کمک آن در ابعاد مختلف فردی، سازمانی و ملی مورد استفاده قرار میگیرد تا با کمک تکنولوژی و فرآیند توسعه آن بتوان ثروت بیشتری تولید کرد. همچنین با کمک هوشمندسازی کسبوکار هم بسیاری از کسبوکارها توانستهاند راندمان کاری بالاتری داشته باشند و ثروت بیشتری کسب کنند.
بهبود شرایط زندگی
دومین هدف استفاده از مدیریت تکنولوژی در مورد فناوری جدید، بهبود شرایط زندگی است. با کمک این مسئله میتوان خدمات باکیفیتتری ارائه کرد تا زندگی افراد در جوامع مختلف، به سطح بالاتر و بهتری برسد. در واقع با کمک مدیریت تکنولوژی، افراد میتوانند زندگی بهتر و راحتتری داشته باشند.
اشتراک پیشرفت بین جوامع مختلف
یکی دیگر از اهداف مدیریت تکنولوژی، اشتراک پیشرفت و تکنولوژی میان جوامع مختلف است. با کمک این کار، سطح رفاه میان افراد مختلف در سراسر دنیا فاصله کمتری خواهد داشت و خدماتی برای زندگی بهتر مردم ارائه میشود. همچنین با انتقال تکنولوژی از طرف کشورهای پیشرفته به کشورهای دیگر، مردم میتوانند از سطح بالاتر تکنولوژی استفاده کنند و در زمینههای مختلف از آن بهرهمند شوند.
ابعاد مدیریت تکنولوژی
یکی از مهمترین مسائلی که لازم است در مورد مدیریت تکنولوژی بدانید، ابعاد آن است.
مهمترین ابعاد آن که تکنولوژی میتواند کمک زیادی کند، عبارتند از:
- ابعاد فردی: کوچکترین ابعاد تکنولوژی، بعد فردی آن است که هر فرد برای بهبود شرایط خود تلاش میکند. همچنین افراد بهصورت فردی میتوانند ارزشهای خود را بهبود ببخشند و وضعیت بهتری داشته باشند.
- ابعاد سازمانی: یکی دیگر از ابعاد تکنولوژی، بعد سازمانی است که در آن، هر سازمان به بهبود وضعیت خود میپردازد و با سازمانهای دیگر رقابت میکند. در نهایت با استفاده درست از تکنولوژی و مدیریت آن میتواند جایگاه واقعی خود را در میان سازمانهای دیگر تثبیت کند.
- ابعاد ملی: بزرگترین ابعاد تکنولوژی مربوط به بعد ملی آن است که نقش مهمی در بهبود وضعیت یک کشور یا جامعه دارد. همچنین سیاستهای عمومی یک جامعه با کمک آن ارتقا پیدا میکند و کمک زیادی به پیشرفت آن خواهد کرد.
بنابراین مدیریت تکنولوژی در تمام ابعاد میتواند باعث پیشرفت شده و لازم است مدیریت و توسعه آن جدی گرفته شود.
کاربردهای مدیریت تکنولوژی
مدیریت تکنولوژی در ابعاد مختلف کاربردهای زیادی دارد که شاید مهمترین کاربرد آن در سطح سازمانی باشد. سازمانها برای مدیریت پروژههای خود از آن استفاده میکنند تا به موارد زیر دست پیدا کنند:
- بهبود فرآیندهای کاری
- مدیریت پروژههای فناوری
- ارزیابی تکنولوژیهای جدید
- تامین منابع مالی موردنیاز برای پروژهها
- تامین منابع انسانی برای پیادهسازی پروژههای تکنولوژی
سازمانها برای برنامهریزی دقیق پروژهها و تامین منابع مالی و انسانی، با کمک تکنولوژی فرآیندها را طوری پیادهسازی و هماهنگ میکنند که همکاری میان تیمها و کارکنان بخشهای مختلف به بهترین شکل ممکن انجام شود. همچنین فضای نوآورانهای برای بهبود فرآیندهای کاری با کمک تکنولوژی ایجاد میکنند تا بیشترین تولید و بالاترین کیفیت خدمات ارائه شود.
انواع مدلهای فرایند مدیریت تکنولوژی
مدیریت تکنولوژی یکی از سیستمها و فرآیندهایی است که در بخشهای کشف، توسعه و بهرهبرداری سازمانهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین از مدلهای متنوعی برای آن استفاده میشود که در این بخش ۳ مورد از پرکاربردترین آنها را بررسی میکنیم:
مدل مورین
یکی از قدیمیترین مدلهای مدیریت تکنولوژی است که از ۴ بخش اصلی تشکیل شده است:
- شناخت تکنولوژی: در اولین مرحله اقدام به شناسایی نوعی تکنولوژی میشود که تمام نیازهای سازمانی را پوشش دهد. در این مرحله ممکن است تکنولوژیهای زیادی در لیست سازمان قرار بگیرد تا در مراحل بعدی ارزیابی شود.
- ارزیابی تکنولوژی: در دومین مرحله تمام تکنولوژیهای مرحله قبل مورد ارزیابی قرار میگیرد. برای ارزیابی آن هم موارد مختلفی مانند تحولات پیشرو و عمر تکنولوژی بسیار مهم است و سازمان موظف است مزایا و معایب استفاده از آن را بررسی کند.
- توسعه تکنولوژی: در سومین مرحله تکنولوژی توسعه پیدا میکند تا با انجام اقدامات لازم، برای استفاده در سازمان به بهترین و بهینهترین حالت خود برسد.
- استفاده بهینه از تکنولوژی: در آخرین مرحله هم تکنولوژی توسعه یافته در مرحله قبل که بر اساس نیاز سازمان انجام شده است، مورد استفاده قرار میگیرد.
مدل گریگوری
یکی دیگر از مدلهای مدیریت تکنولوژی است که مورد توجه سازمانهای زیادی قرار دارد و شامل مراحل زیر است:
- شناسایی تکنولوژی: در اولین قدم تکنولوژی موردنظر شناسایی میشود؛ این تکنولوژی باید مرتبط با حوزه کاری سازمان شما باشد تا بتوانید حداکثر استفاده را از آن داشته باشید.
- انتخاب تکنولوژی: تکنولوژیهای شناسایی شده توسط سازمان مورد بررسی قرار میگیرد و بهترین آنها انتخاب میشود.
- ورود تکنولوژی به سازمان: در این مرحله تکنولوژی وارد سازمان میشود تا بتوانید از آن استفاده کنید. این مرحله هم روشهای مختلفی دارد که بر اساس سازمان خود باید در مورد نحوه ورود تکنولوژی به سازمان تصمیمگیری کنید.
- بهرهبرداری از تکنولوژی: در این مرحله سازمان باید از تکنولوژی انتخابشده بهرهبرداری کند تا نهایت استفاده از آن را داشته باشد. این تکنولوژی باید به نحوی بهرهبرداری شود که باعث بهبود عملکرد سازمانی، سود بیشتر و حتی کاهش هزینههای سازمان شود.
- محافظت از تکنولوژی بهرهبرداری شده و توسعه یافته: آخرین مرحله هم محافظت از تکنولوژی بهرهبرداری شده است تا برای مدت زمان طولانی و تا موقعی که سودآوری دارد، از آن استفاده کنید.
مدل فال و همکاران
این مدل مدیریت تکنولوژی هم برگرفته از مدل گریگوری است؛ با این تفاوت که مفاهیم جدیدی به آن اضافه شده و استراتژی آن کمی تغییر کرده است. این مدل در ۳ سطح مختلف مورد استفاده قرار میگیرد که عبارتند از:
- سطح استراتژی تکنولوژی: سطح استراتژی ارتباط مستقیمی با اقتصاد و استراتژی سازمان دارد که بر اساس آن، تکنولوژی موردنظر شناسایی میشود.
- سطح نوآوری تکنولوژی: سطح نوآوری همان انتخاب تکنولوژی و محافظت از آن است که مواردی مانند ارزیابی تکنولوژی و انجام فرآیندهای توسعه در آن قرار دارد.
- سطح عملیاتی تکنولوژی: سطح عملیاتی همان بهرهبرداری از تکنولوژی در سازمان است که اهمیت بسیار زیادی دارد.
مدیریت در انتقال تکنولوژی چیست؟
یکی از مفاهیم مهمی که در بحث مدیریت تکنولوژی اهمیت بسیار زیادی پیدا میکند، انتقال تکنولوژی است. انتقال تکنولوژی یعنی تکنولوژی از یک فرد یا سازمان به فرد یا سازمان دیگری منتقل شود. در واقع همان دانش و مهارتی است که بین افراد یا سازمانها منتقل میشود که نوع انتقال آن هم ۲ مورد است:
- انتقال هم سطح (افقی): سطح تکنولوژی مشخص است و در همان سطح از یک سازمان به سازمان دیگر منتقل میشود. دلیل این نامگذاری هم دقیقاً همین است که هنگام انتقال تکنولوژی تغییر سطحی انجام نمیشود.
- انتقال تحقیق و توسعه (عمودی): سطح تکنولوژی متفاوت است و اطلاعات فنی هنگام انتقال تغییر میکند. در واقع تکنولوژی از یک سطح وارد سطح دیگری میشود که میتواند نقش مهمی در پیشرفت سازمان داشته باشد.
مدیر تکنولوژی به چه کسی گفته میشود؟
مدیریت تکنولوژی همان فردی است که با تکنولوژی سازمان آشنا است و توانایی بالایی در بخش برنامهریزی و مشارکت در توسعه فناوری دارد. مدیر ارشد هم فردی است که علاوه بر این موارد میتواند جنبههای بازرگانی سازمان خود را هم درنظر بگیرید و برای آن برنامهریزی کند.
از مهمترین وظایف مدیر تکنولوژی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برنامهریزی: اولین وظیفه مدیر تکنولوژی برنامهریزی برای توسعه فناوری است. در این بخش فرصتها و ریسکهای سازمان شناسایی میشود و برنامهریزی بر اساس آن صورت میگیرد.
- جذب نیرو و زمانبندی اهداف: مدیر تکنولوژی وظیفه جذب نیرو و زمانبندی اهداف را دارد؛ نیروی سازمان باید توانایی اجرا و توسعه تکنولوژی را داشته باشد که مدیر تکنولوژی چنین فردی را پیدا میکند. همچنین برای اهداف سازمان زمانبندی دقیقی میکند تا بر اساس آن سازمان فعالیت کند.
- ایجاد چشماندازی دقیق از آینده سازمان: مدیر تکنولوژی چشماندازی دقیق از آینده سازمان ایجاد میکند و ممکن است راههای جدیدی را برای پیشرفت سازمان درنظر بگیرد.
سخن پایانی
مدیریت تکنولوژی یکی از مفاهیم بسیار مهمی است که هر سازمانی باید با آن آشنا باشد! مدیر تکنولوژی باید مهارتها و تخصصهای کاملی از رشتههای مختلف مهندسی، کسبوکار، بازاریابی، علوم کامپیوتر و… داشته باشد تا بتواند از تکنولوژی در ابعاد مختلف کسبوکار مانند ثروت بیشتر و کاهش هزینهها استفاده کند. در این مقاله سعی کردیم به بررسی کامل مفهوم مدیریت تکنولوژی بپردازیم و هر چیزی که لازم است در مورد آن بدانید را بررسی کنیم.