تفاوتهای بیزینس پلن و بیزینس مدل
اگر قصد راهاندازی کسبوکاری در حوزههای مختلف مانند دانش بنیان را دارید، با مفاهیم مختلفی روبرو میشوید که بیزینس پلن و بیزینس مدل دو مورد از مهمترین آنها هستند. باوجود آن که هر دوی آنها نقش مهمی در کسبوکار و شرکتهای دانش بنیان دارند اما هدف، کاربرد و نحوه نوشتن آنها با هم متفاوت است. برخی کاربران این دو مفهوم را یکسان میدانند اما واقعیت این است که بیزنس پلن نشاندهنده و معرف کسبوکارتان است، درحالیکه بیزنس مدل استراتژی و برنامهریزی برای کسب درآمد است. در ادامه، به بررسی کامل تفاوت بیزینس پلن و بیزینس مدل میپردازیم تا ببینید که هر یک چه کاربردی دارد و چگونه به رشد کسبوکارتان کمک میکند.
بیزینس پلن چیست؟
بیزنس پلن یکی از مفاهیم مهم در مدیریت کسبوکار بوده و در واقع، یک برنامهریزی درازمدت برای تمام جوانب کسبوکارتان است. اگر بخواهیم خیلی سادهتر بیزنس پلن را تعریف کنیم، باید بگوییم که نقشهای است که نشان میدهد کسبوکارتان باید برای رسیدن به اهدافش چه مسیری را طی کند. حتی اگر بخواهید برای کسبوکارتان سرمایهگذار جذب کنید، لازم است بیزنس پلن را ارائه کنید تا فرد یا شرکت موردنظر بتواند با تجارت شما آشنا شود. همچنین چشمانداز چندساله یک کسبوکار در آن مشخص میشود که این موضوع هم نقش مهمی در مدیریت کسبوکار و جذب سرمایهگذار برای محصولات دانش بنیان دارد. مهمترین بخشهای بیزنس پلن عبارتند از:
- خلاصه اجرایی: اولین بخش ارائه یک خلاصه اجرایی از بیزنس است تا ببینید که قرار است از کجا شروع کنید و به کدام اهداف دست پیدا کنید. همچنین مسیری که قرار است از آن عبور کنید را هم باید در این بخش بهصورت خیلی خلاصه و مختصر بنویسید.
- تحلیل بازار هدف: دومین بخش تحلیل بازار هدف است تا ببینید چه کسانی قرار است از خدمات یا محصولات کسبوکارتان استفاده کنند. همچنین باید رقیبان حوزه کاری خود را شناسایی کنید و از نقاط ضعف آنها بهعنوان فرصتی برای رقابت استفاده کنید.
- تحلیل محصولات یا خدمات: پس از بررسی بازار، باید محصول یا خدمات خود را بر اساس آن بررسی کنید و ببینید محصولی که ارائه میکند توان برطرف کردن نیاز مخاطبان را دارد یا نه! اگر پاسخ منفی بود، باید تغییراتی در محصول یا خدمات بهوجود بیاورید و سپس آن را در بازار عرضه کنید.
- ارائه استراتژی کلی بازاریابی: اکنون که محصولتان آماده است، نیاز به استراتژی بازاریابی دارید تا ببینید که محصولات یا خدمات شما با چه راهکارهایی باید وارد بازار شود. ممکن است بخواهید از چندین کانال بازاریابی استفاده کنید تا بهترین نتیجه را بگیرید که لازم است در بخش بیزنس پلن خلاصهای از آن را بنویسید.
- ارائه استراتژی کلی و پیشبینیهای مالی: در نهایت، باید استراتژی کلی در بخش مالی را هم ارائه کنید! این بخش مربوط به درآمدهای کسبوکار، هزینههای آن (شامل هزینه ثابت و متغیر) و… است که باید خیلی شفاف و دقیق در مورد آن تحقیق کنید.
البته بیزنس مدل از بخشهای زیادی تشکیل شده است که همه آنها زیرمجموعه موارد بالا هستند. حتی اگر قصد هوشمندسازی کسبوکار را دارید، بهتر است حتماً در مورد آن هم در بیزنس پلن بنویسید تا چشمانداز بهتری از آن داشته باشید.
مثالی از بیزینس پلن
جهت درک بهتر، بیزینس پلن مثالی را در این بخش بررسی میکنیم:
- خلاصه اجرایی: کافیشاپ ایران، واقع در خیابان ولیعصر، تمرکز روی قهوه ارگانیک و فضای آرام، ارائه قهوه و نوشیدنیهای باکیفیت، تبدیل شدن به محبوبترین کافه منطقه ولیعصر تهران
- معرفی کسبوکار: کافیشاپ ایران قصد دارد در فضای دنج و صمیمی قهوههای باکیفیت سرو کند و با محیط بینظیرش به پاتوقی برای جوانان منطقه تبدیل شود. هدف 6 ماه اول جذب 100 مشتری ثابت و رسیدن به سوددهی است. هدف 2 سال اول توسعه برند و ایجاد شعبه دوم است.
- تحلیل بازار: مخاطبان هدف همه افراد علاقهمند به قهوه و بهخصوص قشر جوان هستند. همچنین رقیبان آن هم کافیشاپهای خیابان ولیعصر است. مزیت رقابتی کیفیت بالای قهوه و فضای آرامشبخش آن با ایجاد تجربه خاص در مشتریان است.
- استراتژی بازاریابی: برندسازی قوی با کمک شبکههای اجتماعی و بستهبندیهای جذاب به همراه فعالیت مستمر در اینستاگرام، همکاری با بلاگرها و ارائه کد تخفیف در باشگاه مشتریان.
- استراتژی اجرایی: اجاره فضای مناسب، خرید تجهیزات کافه، طراحی داخلی، جذب باریستا و نیروی خدماتی.
- استراتژی مالی: بررسی هزینههای اولیه برای ایجاد کافه و خرید تجهیزات. همچنین میانگین فروش روزانه، ماهانه و سود هم در این بخش قرار میگیرد.
بیزینس مدل یا مدل کسبوکار چیست؟
بیزنس مدل یکی دیگر از مفاهیم مهم است که از انواع مدل کسبوکار استفاده میشود. هدف از طراحی بیزنس مدل این است که تجارتها بتوانند جزئیات کسبوکارشان را بنویسند و فرآیندهای لازم برای رسیدن به اهداف مانند تولید محصول، ارائه خدمات منحصربهفرد، ایجاد ساختار حرفهای برای مدیران و شریکان تجاری و… را مشخص کنند. در بیزنس مدل چیزهایی که ارزش ایجاد میکند، منجر به فروش میشود و در نهایت باعث پرداخت توسط کاربران میشود اهمیت بسیار زیادی دارد. بوم کسبوکار همان چیزی است که برای ایجاد مدل کسبوکار به آن نیاز دارید تا ایدههای جدید را بررسی و فعالیتهای مربوط به آن را مشخص کنید. مهمترین بخشهای بیزنس مدل عبارتند از:
- ارزش پیشنهاد: در بیزنس مدل باید ارزش پیشنهادی که تجارت شما برای مشتریان ایجاد میکند مشخص شود. همچنین توضیحات کاملی در مورد آن ارائه کنید تا به اعضای تیم برای درک بهتر آن کمک کند.
- تقسیمبندی بازار هدف: بازار هدف را بر اساس ویژگیهای مشتریان تقسیمبندی میکند و بر اساس نیاز هر دسته از مخاطبان بازار، محصولات و بازاریابی بهتری انجام میشود.
- مشخص کردن کانالهای توزیع: کانالهای توزیع و بازاریابی برای معرفی و ارائه محصولات یا خدمات به مشتریان مشخص میشود.
- تعامل و ارتباط با مشتریان: نحوه تعامل و ارتباط با مشتریان هم مشخص میشود تا تعامل سازنده شما منجر به افزایش مشتریان و فروش شود.
- جریان درآمدی: در بیزنس مدل باید جریان درآمدی هم مشخص شود؛ در واقع باید کاملاً واضح بررسی کنید که از چه راهی قرار است کسبوکارتان درآمد کسب کند.
مثالی از بیزینس مدل
برای درک بهتر، به بیزنس مدل مثال قبلی توجه کنید:
- ارزش پیشنهادی: ارائه قهوه باکیفیت، ایجاد فضای دنج، سرو کیک خانگی و تجربه منحصربهفرد مشتریان
- بخش مشتریان: دانشجوها، کارمندان، فریلنسرها، افرادی که زندگی سالم و محصولات ارگانیک برایشان مهم است.
- کانالهای ارتباطی: شبکهها اجتماعی اینستاگرام و توئیتر، تبلیغات محلی در منطقه ولیعصر، بازاریابی دهان به دهان از طریق مشتریان، بلاگرهای حوزه غذا
- ارتباط با مشتریان: تعامل سازنده برای وفاداری مشتریان، برگزاری مسابقات مربوط به قهوه، ایجاد باشگاه مشتریان
- جریانهای درآمدی: سفارشهای کافه مانند فروش قهوه، فروش بستههای قهوه و ابزارهای آن، برگزاری کلاسهای آموزشی
- منابع: تجهیزات حرفهای قهوه، کارکنان خوش برخورد، تامینکننده حرفهای قهوه، نام تجاری قوی
- فعالیتهای اجرایی: تهیه و سرو قهوه باکیفیت، بازاریابی و تبلیغات، ارتباط با تامینکننده و ارائه خدمات ارزشمند
- شرکای تجاری: تامینکنندگان قهوه، شرکتهای تبلیغات، پلتفرمهای سفارش آنلاین
- هزینهها: هزینه اجاره، خرید تجهیزات، حقوق و دستمزد کارکنان، تبلیغات و نگهداری کافه
تفاوت بین بیزینس پلن و بیزینس مدل
اکنون که با مفهوم بیزینس پلن و بیزینس مدل آشنا شدید، زمان آن رسیده است که با مقایسه بیزینس پلن و بیزینس مدل تفاوتهای آنها را بررسی کنیم. در این بخش از مقاله به بررسی تفاوت بیزینس پلن و بیزینس مدل میپردازیم تا درک بهتری از آن داشته باشید.
تفاوت از نظر ساختار
- بیزنس پلن از نظر ساختار سندی جامع است که معمولاً دهها صفحه دارد؛ البته اندازه آن بستگی به میزان بزرگی کسبوکارتان و حوزه آن بستگی دارد. تمام اطلاعات درباره کسبوکار، محصولات، خدمات، بازار هدف، کانالهای بازاریابی، اهدافی و… در آن قرار دارد.
- بیزنس مدل از نظر ساختار سندی کوتاه و مختصر است که معمولاً حجم کمی دارد و تمرکز آن روی ارزشگذاری، سود، کسب درآمد و… است.
تفاوت از نظر اهداف و زمان استفاده
- بیزنس پلن از نظر اهداف در بخش جذب سرمایه و شریک تجاری مورد استفاده قرار میگیرد و در تمام زمانهای فعالیت کسبوکار از هنگام شروع به بعد استفاده میشود.
- بیزنس مدل از نظر اهداف روی بهبود عملکرد و سودآوری بیشتر تمرکز دارد و برای کسبوکارهای جدید مورد استفاده قرار میگیرد.
تفاوت از نظر بروزرسانیها
- بیزنس پلن از نظر بروزرسانیها در بازههای زمانی 3 تا 5 سال تغییر میکند که بستگی به تغییرات بازار، تغییرات فناوری، تغییر قوانین و اهداف کسبوکار دارد.
- بیزنس مدل از نظر بروزرسانیها در بازههای زمانی 1 تا 2 سال تغییر میکند که بستگی به تغییرات رفتاری مشتریان، تغییر هزینهها، رقابت با کسبوکارهای دیگر و تغییرات استراتژی دارد.
تفاوت از نظر مخاطبان
- بیزنس پلن از نظر مخاطبان مربوط به سرمایهگذاران و شریکهای تجاری است که از آن برای ارزیابی قابلیت همکاری و رسیدن به اهداف استفاده میشود.
- بیزنس مدل از نظر مخاطبان مربوط به مدیران کسبوکار و کارمندان آن است که برای بهبود کارایی و افزایش سودآوری استفاده میشود.
تفاوت از نظر جامع بودن
- بیزنس پلن جامع بودن جامعتر از بیزنس مدل است؛ در واقع بیزنس مدل تنها چند صفحه کوتاه است اما بیزنس پلن ممکن است تعداد صفحاتش دهها برابر باشد.
بوم کسبوکار و کاربرد آن چیست؟
بوم کسبوکار یک استراتژی برای طراحی، تحلیل و توسعه کسبوکار است که شامل 9 بخش زیر است:
- ارزش پیشنهادی
- بخش مشتریان
- کانالهای توزیع
- ارتباط با مشتریان
- جریانهای درآمدی
- منابع کلیدی
- فعالیتهای کلیدی
- شرکای تجاری
- ساختار هزینهها
استفاده از بوم مدل کسبوکار فرآیند کسبوکار را ساده و شفاف میکند، نقش مهمی در تصمیمگیری دارد، تجزیه و تحلیل رقبا سادهتر میشود، در برنامهریزی و جذب سرمایهگذار هم نقش مهمی دارد.
سخن پایانی
اگر در حوزه کسبوکار فعالیت میکنید، در حالی راهاندازی کسبوکاری هستید یا حتی کسبوکاری دارید دانستن فرق بیزینس پلن و بیزینس مدل اهمیت بسیار زیادی دارد. هر کدام از این مفاهیم نقش مهمی در مدیریت کسبوکارتان دارد و همین مسئله باعث شده تا دانستن تفاوت بیزینس پلن و بیزینس مدل برای استفاده از آنها کمک کند. در این مقاله به بررسی بیزینس پلن و بیزینس مدل پرداختیم و مهمترین تفاوتها و کاربردهای آنها را بررسی کردیم.